Tokpisinšćina

Tok Pisin Tokpisinšćina
kraje	Papua-Neuguinea
powědarje	120.000 maminorěcnych, něźi 3-4 miliony drugorěcnych
znamjenja a klasifikacija
klasifikacija	Kreolska rěc Bazěrujo na engelšćinje Tokpisinšćina
pismiki	łatyński alfabet
oficielny status
oficielna rěc	Papua-Neuguinea
rěcne kody
ISO 639-2:	tpi
ISO 639-3 (SIL):	tpi
Wikipedija
Pśikład
Wóścenas Papa bilong mipela yu stap long heven. Mekim nem bilong yu i kamap bikpela. Mekim kingdom bilong yu i kam. Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun, olsem ol i bihainim long heven. Givim mipela kaikai inap long tude. Pogivim rong bilong mipela, olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela. Sambai long mipela long taim bilong traim. Na rausim olgeta samting nogut long mipela. Amen.

Tokpisinšćina (swójske mě Tok Pisin) jo kreolska rěc w Papua-Neuguinea. Wót lěta 1975 wóna jo jadna z tśich narodnych rěcow w Papua-Neuguinea. Dwě dalšnej stej engelšćina a hirimotuwa rěc.

Mimo togo jo drugim kreolskim rěcam pódobna, kaž na pś. Bislamje na Vanuatu, Pijinje na Salomonach a Torres Creole na Torres Strait (Awstralska), kótarež su z melaneziskego pidgina nastali.

Mě rěcy

Słowo Tok-Pisin póchada wót tok a pisin. Pśi tom tok póchada z engelskego talk, wobznamjenjece "rozgrono", ale teke "słowo", zdźělenje" a "rěc". Pisin wóznamjenja "pidgin" a originalnje póchada wót engelskego business. Na rozdźěl wót sugestije mjenja Tok-Pisin njejo pidgin, ale kreolska rěc.

Něga rěc jo měła druge mjenja, a to Melanesiski Pidgin (engelski Melanesian Pidgin), Neo-Melanesišćina (engelski Neo-Melanesian), Pidginowa Engelšćina (engelski Pidgin English) a 'Tok Boi'. Ale něnto 'Tok Pisin' jo akceptěrowane mě rěcy.

Oficialnosć a pśiswójźbne rěcy

Wóna jo jadna z oficialnych rěcow Papua-Neuguinea, z engelšćinu a hirimotuwej rěcu), a nejcesćej powědana rěc w městnje. Wužywaju ju w medijach a kněženju Papua-Neuguinea, lěcrownož mjeńše ako engelšćinu. Někotare bazowe šule wuwucuju w Tokpisinšćinje.

Njewužywaj Bislamšćinu ako mě za Tokpisinšćinu. Wónej stej dwě rozdźělnej rěcy, kótarejž pak stej blisko pśiswójźbnej.

Powšykne

Rěc słužy pśedewšym komunikaciji mjaz pśisłušnikami rozdźělnych rěcnych zgromaźeństwow, ma pak - winacej ako nejwětše Pidgin-rěcy - teke se powyšowacu licbu maminorěcnych rěcnikow.

85% słowoskłada bazěrujo na engelskej rěcy, mjaztym zbytk wobstoj z melaneziskich słowow, ale samo słowa z nimšćiny eksistěruju. Rěc ma wjele narěcow, kaž na pś. mócnje wót engelšćiny wobwliwowany Waigani-Pidgin wokoło Port Moresby. Tokpisinšćina se jo z pidginoweje rěcy wuwiła, pśi tom toś te wuwiśe hyšći trajo, dokulaž maminorěcne wót wšych rěcnikow hyšći su mjeńšyna. Ale toś ta kupka wjelgin rosćo, pśi comž wjele rěcow z jano małkimi licbami rěcnikow wótemrěju.

Pśikłady:

• apinun "wótpołdnjo; wjacor; dobre wótpołdnjo"
• misis "běła žona; manźelska"
• sik "chóry; chórosć; chóry byś"
  • haus sik "chórownja"
• gude "dobry źeń"
• kaikai "jěź; jěsć"
• bulut, blut "kšej" (z nimskego Blut)
• tenkyu "źěkujom se"

Fonetika

Fonetika Tokpisinšćiny jo jadnorjejša ako ta engelšćiny. Eksistěrujo jano 16 konsonantow a 5 wokalow.

Konsonanty

	Labial	Koronal	Palatal	Welar	Glotal
Kluzil	/p b/	/t d/		/k g/
Frikatiwne	/(f) v/	/s/			/h/
Nazal	/m/	/n/		/ŋ/
Lateral		/l/
Aproksimant	/w/		/j/
Wibrant		/r/

• Źož se dwa symbola jawitej, lěwy reprezentěrujo njespiwny konsonant.
• /t/, /d/, a /l/ mógu pak dentalne pak alweolarne konsonanty byś, mjaztym /n/ jo jano alweolarny.
• /b/, /d/, a /g/ mógu w někotarych narěcach pśenazalne byś: /^mb/, /ⁿd/ a /^ŋg/.
• /f v/ su wót staršych rěcnikow bilabialnje wugronjone: /ɸ β/, ale /f/ se cesto wót /p/ njerozeznawa.
• W nejwětšych narěcach Tokpisinšćiny, /r/ jo podótk (engelski tap) abo klepk (engelski flap).

Wěcej engelski

We wugronjenju, kótarež jo wěcej pódobne engelšćinje, eksistěruju dalšne fonemy, a to pśedewšym: /ʃ/, /ʘ/, /ʒ/, /dʒ/, /ð/, /z/ a /tʃ/.

Fonem	Pśikład	Pśikład z pśidatnym fonemom	Wóznam
/dʒ/	vilis, viles	vilidj	wjas
/ʃ/, f	pis	fish	ryba
f	lip	lif	łopjeno
/ð/	klos	kloudhz	drastwa
/tʃ/	tisim	tichim	wucyś
/dʒ/	senis	cheinj	změna; změniś

Wokale

Tok Pisin ma pěś wokalow, kótarež su wokalam w Špańšćinje, Japańšćinje a dalšym pěśwokalnym rěcam pódobne:

	Prědny	Centralny	Slězny
Zacynjony	/i/		/u/
Srjejźny	/e/		/o/
Wótcynjony		/a/

Mimo togo eksistěruju tśi diftongi, a to ai, au a oi.

kaikai "jěź; jěsć"

haus "dom, huta"

boi "słužabnik; gólc"

Wósebnosći pśirownane z Engelšćinu

Na kóńcach słowow njejsu spiwne konsonanty, tak ze z konsonantow b/v, d, g, dž/dz nastanu konsonanty p, t, k, s. Jano słowo god se zda byś wuwześe, ale se wugroni z kóńcnym t.

Tokpisinšćina	Etymon	Wóznam
bak, bek	engelski bag	taša
bet	engelski bed
bilip	engelski believe	wěriś
bis	engelski beads	wobšyjk; parle
bris	engelski bridge	móst
hait	engelski hide	potajny
jas	engelski judge	wusud
rot	engelski road	kurs; droga

Konsonantowe slědy na kóńcach słowow se teke zgubuju. Tu stej dwě warianśe móžnej:

• wótpadnjenje
• zasunjenje wokala.

Tokpisinšćina	Etymon	Wóznam
akis	engelski axe	sekera
amaun	engelski amount
danis	engelski dance	reja
das	engelski dust	proch
gip	nimski Gift	gad
sikis	engelski six	šesć

Gramatika

Kaž druge kreolske rěcy tokpisinšćina ma relatiwnje jadnoru gramatiku. Njeeksistěrujo konjugacija daniž deklinacija.

Werby

W tokpisinšćinje eksistěruju tśi werbowe klasy.

• Werby ze sufiksom (-im, z engelskego him), kótaryž su transitiwne, kaž na pś. giv "daś", givim "(co/kogo) daś".
  • Ale někotare werby mógu bźez sufiksa transitiwne byś, kaž na pś. gat "měś", kaikai "jěsć" (Werb kaikaim ma drugi wóznam, a to "kusyś, kusnuś").
  • Wjele werbow pśecej musy kóńcowku -im wužywaś, kaž na pś. abusim "měšaś", ainim "głaźiś", askim "pšašaś se; pšašanje", baim "kupiś", bihainim "slědowaś", harim "słyšaś", larim "dowóliś"
  • Někotare werby mógu z kóńcowku ale teke bźez kóńcowki transitiwne byś, kaž na pś. bilip, bilipim "wěriś", dring, dringim "piś", lain, lainim "wuknuś". Formy bźez kóńcowki -im pominaju prepoziciju long.
  • Někotare werby su z kóńcowku -im transitiwne, ale bźez kóńcowki su njetransitiwne, kaž na pś. boil "wariś se", boilim "wariś"; op "wótcyniś se", opim "wótcyniś", pait, paitim "biś".
• Werby w póchadnej formje, toś bźez -im, kótarež su intransitiwne.
  • Někotare werby jano bźez kóńcowki wustupuju, kaž na pś. beten "bjatowaś", dai "mrěś", go "hyś", kam "pśiś", krai "drěś se; kśikaś; blariś se", ran "gnaś" (Transitiwny werb ranim ma drugi wóznam, a to "góńtwowaś; pśegónjowaś").
  • Wjele werbow móžo teke z kóńcowku -im wustupowaś a su pótom transitiwne, kaž na pś. bruk "łamaś se", brukim "łamaś"; hait "chowaś se", haitim "chowaś".
• Pomocne werby.

Pśi někotarych werbach intransitiwna forma złožku pódwójujo, mjaztym až se toś te pódwójenje pśi wótwóźonej formje na -im njestawa. Na pś.

• lukluk "kukaś, glědaś"; lukim "wiźeś",
• toktok "powědaś z někim"; tokim "powědaś kogo wó com".

Wjele werbowych zdonkow góźi se ze sufiksom abo bźez sufiksa wužywaś.

Intransitiwny	Pśełožk	Transitiwny	Pśełožk
Mi save rait. Mi inap rait.	Móžom pisaś.	Mi save raitim pas. Mi inap raitim pas.	Móžom list pisaś.
Em i rit.	Wón/Wóna cyta.	Em i ritim buk.	Wón/Wóna knigły cyta.
Wara i boil pinis.	Wóda se jo wariła.	Meri i boilim wara pinis.	Žona jo wódu wariła.
Mi lukluk.	(Ja) glědam.	Mi lukim yu. // Mi lukim bikpela man.	Wiźim śi. // Wiźim wjelikego muža.
Mi giv.	Dam.	Mi givim kaikai long meri.	Dam žonje jěź.
Mi kat.	Rěžom.	Mi katim prut.	Rěžom płod.

Wjele werbow ma jano transitiwnu formu z kóńcowku -im.

Transitiwny	Pśełožk	Komentar
askim	pšašaś se; pšašanje	Teke substantiw móžo byś.
kisim	braś, wześ; dostaś
pilim	cuś; dotyknuś (se)
putim	połožyś, lagnuś; scyniś
salim	pśedaś // słaś, pósłaś	Za pśełožk słaś se alternatiwnje warianta salim i go wužywa.
yusim	wužywaś

Někotare transitiwne werby na -im bazěruju na drugich słownych družynach, kaž na pś. substantiw, adwerb, adjektiw.

Słowne družyna	Baza forma	Pśełožk	Transitiwny werb	Pśełožk
adwerb	bek	slědk	bekim	mytowaś; narownaś, narownowaś; wrośiś, wrośaś
adwerb	bihain	pó (+ lokatiw)	bihainim	slědowaś; napódobniś
substantiw	bilip	wěra	bilipim	wěriś
substantiw	brum	chóžyšćo	brumim	cysćiś, rěšyś
adjektiw	daun	dłymoki	daunim	póbiś, dobyś; dołoj pušćiś/pušćaś
substantiw	kom	cesak	komim	cesaś
substantiw	kot	sudnistwo, sud; wusud	kotim	pśeskjaržyś; wobśěžkaś se; zasuźiś
substantiw	lait	swětło	laitim	zapaliś
substantiw	win	dych, wódych; powětš; wětš	winim	wěś, duś
substantiw	win	dobyśe	winim	póbiś, dobyś; pśetrjefiś

Wótergi zmóžnja kóńcowka -im mjaz słowami rozeznawaś, kótarež by howacej homonymy byli.

Słowne družyna	Forma bźez sufiksa	Pśełožk	Transitiwny werb	Pśełožk
substantiw	het	głowa; głowny	hetim	gramowaś; zajśpiś // z głowu zabuchnuś
adjektiw	holi	swěty	holim	źaržaś
substantiw	kari // kar	curry // awto	karim	wutraś; póroźiś, póroźowaś; njasć, nosyś
adjektiw	kol, kolpela	zymny	kolim	wołaś

Partikla i

Pó pronomeny za 3. wósobu w singularje, wše wósoby w pluralu a pó substantiwje ako subjekt musy partikla i staś. W prědnej a drugej wósobje singulara se nigdy njewužywa. W Engelšćinje se predicate marker mjenjujo.

Pó slědujucych słowach se partikla i móžo wuwóstajaś: mipela, yupela, ken, laik. Partikla pśed partiklu no stoj, kótaraž markěrujo negaciju.

Wótergi se partikla i ako formu werba "byś" pśełožyś.

Bźez partikle i	Pśełožk	Z partiklu i	Pśełožk
Pozitiwne sady
Mi kam. // Yu kam.	Pśidu. // Pśiźoš.	Em i kam.	Wón/Wóna pśiźo.
Mi kaikai. // Yu kaikai.	(Ja) jěm. // (Ty) jěš.	Ol i kaikai.	Wóni jěźe.
Mi wok. // Yu wok.	(Ja) źěłam. // (Ty) źěłaš.	Tom i wok.	Tom źěła.
Mipela go. // Yupela go.	Źomy. // Źośo.	Mipela i go. // Yupela i go.	Źomy. // Źośo.
		Sip i longpela.	Łoź jo dłujka.
Negatiwne sady
Mi no kam. // Yu no kam.	Njepśidu. // Njepśiźoš.	Em i no kam.	Wón/Wóna njepśiźo.
Mi no kaikai. // Yu no kaikai.	(Ja) njejěm. // (Ty) njejěš.	Ol i no kaikai.	Wóni njejěźe.
Mi no wok. // Yu no wok.	(Ja) njeźěłam. // (Ty) njeźěłaš.	Tom i no wok.	Tom njeźěła.
Mipela no go. // Yupela no go.	Njejźomy. // Njejźośo.	Mipela i no go. // Yupela i no go.	Njejźomy. // Njejźośo.
		Sip i no longpela.	Łoź njejo dłujka.

Partikle za casy

Dokulaž konjugacija felujo, za casy se partikle wužywaju. Pozicija partikle i wótwisujo wót wužywaneje partikle za cas. Stoj toś pśed bin, ale pó bai.

Cas	Partikla	Pśikład	Pśełožk
preteritum	bin	Mi bin go.	(Ja) źěch. / (Ja) som šeł/šła.
		Em i bin slip.	Wón/Wóna jo spał(a).
perfekt	pinis	Mi go pinis.	(Ja) som šeł/šła.
		Ol i slip pinis.	Woni/Wóni su spali.
futur	bai	Mi bai go.	(Ja) pójdu.
		Man bai i wok tumora.	Muž buźo witśe źěłaś.

Bai (abo dłujka warianta baimbai) cesto samo stoj pśed subjektom, kaž na pś.

• Bai mi save. "(Ja) budu wěźeś."
• Baimbai em i kaikai kek. "Wón/wóna buźo tykańc jěsć."

Pśeběgowa forma

Za pśeběgowu formu prezensa su styri móžnosći:

• z postponowanym słowom i stap.
  • Pikinini i kaikai i stap. "Źiśe rowno jě."
• ze zachopjonym słowom stap.
  • Mi stap kaikai kek. "Rowno jěm tykańc."
  • Pikinini i stap kaikai kiau. "Źiśe rowno jě jajko."
• ze slědujucym nau.
  • Papa i slip nau. "Nan něnto spi."
• ze zachopjonym wok long
  • Mi wok long drilim hul bilong skru i go insait bihain. "Wjerśim rowno źěru za šrubu zasajźony pó tym."

Samo jo móžno kombinacija, kaž na pś. z i stap a nau.

• Jon i wok i stap nau. "Jon rowno źěła." (Tu stap slědujo głownemu werboju.)

Postponowane i stap se móžo z wurazom zachadnosći kombiněrowaś.

• Asde pikinini i rait i stap. "Cora jo źiśe pisał."
• Mi bin slip i stap. "Som rowno spał."

Modalne werby

Tokpisinšćina ma někotare modalne werby.

Werb	Wóznam	Etymologija	Pśikład	Pśełožk
laik	rady cyniś	engelski like	Man i laik wok.	Muž rady źěła.
save	zwuconosć	portugiziski saber	Wokboi i save wok long fonde.	Źěłaśeŕ źěła na stwórtkach.
ken	směś	engelski can	Meri i ken wok.	Žona smějo źěłaś.
mas	musaś	engelski must	Emi i mas wok.	Wón/Wóna musy źěłaś.
inap1	móc	engelski enough	Jon inap wok.	Jon móžo źěłaś.

¹ Stoj snaź fonologiskeje formy dla (i + inap > inap) bźez partikle i. Ale pśi negaciji se partikla i wužywa.

Kopula

Eksistěruju tśi móžnosći werb byś do tokpisinšćiny pśełožyś.

• Ga by se měł substantiw bliže póstajiś, se partikla i wužywa. Na pś. Ol pik i enimal. "Swinje su zwěrjeta."
• Jolic wó tuchylny staw źo, to se słowo stap wužywa. Na pś. Mi stap we? "Źo som?", Yu stap long haus. "Sy w domje.", Mi stap gut. "Wjedu derje."
• Jolic wó pśitomnosć abo eksistencu wót něcogo źo (nimski da ist; es gibt), to se werb gat wužywa. Na pś. I gat wanpela pukpuk long riva. "Eksistěrujo krokodil w rěce."

Adwerbowe sufikse

Někotare werbowe afikse se mógu wužywaś, aby dalše werby twóriś.

• an (engelski on), na pś. goan "pókšacowaś; dalej hyś"
• ap (engelski up), na př. kamap "pśiś; schadaś (słyńco); zachopiś; se jawiś; rosć"; goap "lězć"
• aut (engelski out), na př. kamaut "wen pśiś, wujś"
• daun (engelski down), na př. sindaun "sejźeś; wóstaś; bydliś; tudy/tam byś"
• awe, ewe, owe (engelski away), na př. tekewe "pšec wześ; wótwónoźeś"; ranawe, ranowe, ronowe "wuběgnuś, wuběgaś; "

Někotare werby ze sufiksom -ap, -aut abo -ewe mógu tež -im wopśimjeś.

Někotare werby wopśimjeju dwójce sufiks -im.

• litimapim (engelski to lift) "zwigaś, zwignuś"
• pulimapim "laś"

Wětšyna werbow z takim sufiksom jano raz kóńcowku -im wužywa.

• bagarapim "nicyś, kóńcowaś"
• goapim "lězć"
• pulapim "połniś"

Pronomeny

Wósobowe pronomeny

Tokpisinšćina ma tśi wósoby, kótarež genuse njerozeznaju.

Gramatiska wósebnosć tokpisinšćiny stej dwě formje pśi wósobowem pronomenje 1. wósoby w dualu a pluralu, a to ekskluziwna a inkluziwna forma.

• ekskluziwna forma: Mipela i save (Znajomy. - Ale jano kupka, za kótaruž rěcnik powěda, to znajo.)
• inkluziwna forma: Yumi save (Znajomy. - A kupka, za kótaruž rěcnik powěda, a teke ta, ku kótarejž wón powěda, to znajo.)

Paradigma wariěrujo we wótwisnosći wót lokalnych rěcow; dual jo wšedny, trial wšak mjenjej. Nejwětšy inwentar pronomenow tokpisinšćiny jo:

	Singular	Dual	Trial	Plural
1. ekskluziwny	mi (I)	mitupela (wón/wona a ja)	mitripela (wobej a ja)	mipela (wóni a ja)
1. inkluziwny	-	yumitupela (ty a ja)	yumitripela (mój a ja)	yumipela / yumi (wy a ja)
2.	yu (ty)	yutupela (wej)	yutripela (wy tśi/tśo)	yupela (wy styri/styrjo abo wěcej)
3.	em (wón/wóna)	tupela (wónej)	tripela (wóni tśo/wóni tśi)	ol (woni styrjo/wóni styri abo wěcej)

Posesiwne pronomeny

Posesiwne pronomeny se wugronje z doprědka stajonym słowom bilong na slědujucem wašnju:

• haus bilong mi "mój dom"
• dok bilong em "jogo pjas"

Demonstratiwne pronomeny To a tamne

Ako demonstratiwne pronomeny se slědujuce słowa wužywaju, jolic wó bliskosć źo:

• hia "toś ten, toś ta, toś to"
  • Pukpuk hia i gat bikpela tit. "Toś ten krokodil ma wjelike zuby."
• em hia "toś ten, toś ta, toś to"
  • em pusi hia i gat pikinini. "toś ta kócka ma młode."
• dispela "toś ten, toś ta, toś to"
  • dispela dok i gat longpela ia. "toś ten pjas ma dłujkej wušy."

Pśi dalokosći se wužywa:

• em ... long hap "wóny, tamny"
  • Em pusi long hap kaikai liklik rat. "Tamna kócka žerjo myš."

Jolic dalokosć njejo wažna, pótom se wužywa:

• em "to" "(toś) to"

W pluralu wšak se slědujuce formy wužywaju:

• ol ... hia "te"
  • Ol dok hia i kraim, ol dok long hap i slip. "Toś te psy łaju, tamne psy spě."
• ol ... long hap "wóne, tamne"
• em ol "toś te"

Mimo togo eksistěrujotej slědujucej pronomena:

• em tasol ""
• diskain, dispela kain "taki"

Refleksiwny pronomen

Njejo wopšawdny refleksiwny pronomen. Město togo se yet pó wósobowem pronomenje wužywa.

• mi yet, yu yet atd.
• Yu mas lukautim em olsem yu save lukautim yu yet. "Musyš na nim glědaś, tak glědam na sebi."

Pśi někotarych werbach se reduplikacija wužywa.

• Ol i mas waswas gut wantaim wara na sop. "Wóni se muse derje z wódu a mydłom myś."

W někotarych regionach se wužywa bilong z personalnym pronomenom.

• Mi no katim yu, bilong yu katim yu. "Ja njejsom tebje rězał, sy sebje rězał."

Reciprokny pronomen

W Tokpisinšćinje su rozdźělne móžnosći pśełožyś "jaden drugego/drugemu/na drugego/na drugem".

Jadna warianta jo reduplikacija werba.

• Tupela i paitim-paitim. "Wónej bitej."

Druga warianta su kombinacije wósobowego pronomena ze słowom "yet".

• tupela yet
• yumi yet
• mi(tu)pela yet

Na pś. mitupela i lukim mitupela yet "(mój) wiźimej jaden drugego"

Pšašajuce słowa

W Tokpisinšćinje su jano někotare pšašajuce słowa, z kótarychž někotare su pronomeny, někotare su adjektiwy abo adwerby.

• husat; wanem man "chto, kogo"
  • husat man "chto"
  • husat ol man "chto (pl.)"
  • bilong husat "ceji"
• wanem "co; kótary ..."
  • wanem samting "co"
  • wanem kain "kaki"
  • bilong wanem, watpo, wai, hausat "cogodla"
  • long wanem hap "źo"
  • long wanem as "z kótareje pśicyny"
  • olsem wanem, hau "kak"
• wataim, wanem taim "ga, gdy"
  • long wanem taim "ku kótaremu casoju?"
• we "źo"
• hamas, haumas, hamani "(kak) wjele"
  • hamas taim "kak cesto"

Substantiwy

Substantiwy pady a genusy njamaju. Za plural słowo ol pśed tym stoj, jolic tam numeral njestoj.

Singular	Pśełožk	Plural	Pśełožk
Mi lukim dok.	Wiźim psa.	Mi lukim ol dok. // Mi lukim foapela dok.	Wiźim psy. // Wiźim styri psy.
Wanpela meri	Jadna žona	Tupela meri	Dwě žonje

Jolic coš substantiw pó roźe rozeznawaś, móžoš za muske stwórjeńko słowo man a za žeńske stwórjeńko słowo meri wužywaś. Wobej słowje pśecej slědujotej a twóritej nominalnu frazu.

Pukpuk meri i kaikai wanpela dok man. "Žeński krokodil jo žrał muskego psa."

pikinini man "syn"

pikinini meri "źowka"

paul man "kokot"

paul meri "kokoš, kura"

Zestajenje

Eksistěrujotej dwa typa zestajanych substantiwow.

Rozdźělone pisane su

Pó Mihalic wóni njejsu wopšawdne zestajanki, ale nominalne frazy.

Substantiw	Pó słowje		Wóznam
skin diwai	kóža	bom	škóra
masta kot	kněz	sud/pšawo	pšawiznik
kot ren	płašć	dešć	dešćowy płašć
bokis diwai	kašćik	drjewo	drjewjany kašćik
dua ain	wrota	zelezo	zelezne wrota
haus kapa	dom	blach	dom z blachowym kšywom
mit sol	měso	sol	wósolona/nasolona měso
rum slip	śpa	spaś/spanje	spańska śpa; spańska rumnosć; lěgarnja
haus lotu	dom	nabóžnina; bjatowaś	cerkwja
haus pepa	dom	papjera; dokument	amt; běrow

Gromadu pisane su

Pó Mihalic jano wóni su wopšawdne zestajanki. Drugi źěl pótom jo substantiw, mjaztym až prědny móžo k rozdźělnych słownej družynje słušaś.

Substantiw	Pó słowje		Wóznam
sikman	chóry	cłowjek	chóry (cłowjek); pacient
skulboi	šula	gólc	wuknik
skulrum	šula	rumnosć	šulowa rumnosć
wokboi	źěło	gólc	źěłaśeŕ

Wótergi rezultěrujuce słowo samo substantiw wěcej njejo.

Substantiw	Pó słowje		Wóznam
kwiktaim	spěšny, malsny	cas	skóro

Adjektiwy

Adjektiwy cesto maju sufiks -pela (z engelšćiny "fellow"), gaž substantiwy modificěruju; wuwześe jo liklik "małki". Liklik da se teke ako adwerb z wóznamom "pitśku" wužywaś, kaž na pś. dispela bikpela liklik ston, "toś ten pitśku wjeliki kamjeń".

Adjektiwy z jadnozłožkowym zdonkom, kaž na pś. gut, bik, nais, se zwětšego z kóńcowku -pela jawje a stoje pśed substantiwom, kótaryž maju wopisowaś.

bikpela haus "wjeliki dom" (ale bikpela bilong haus "wjelikosć doma")

naispela meri "dušna/šikwana žona"

strongpela man "mócny muž"

Jolic se ako predikat wužywaju, pótom formy ze sufiksu abo bźez sufiksa -pela su móžne.

Dispela rot i sot. "Toś ta droga jo krotka."

Dispela rot i sotpela.

Jano někotare njepšawidłowne jadnozłožkowe adjektiwy se bźez kóńcowki -pela wužywaju. Źaseś z tych se ako participy zachadnosći pśełožuju, mjaztym až 17 jo wšedne adjektiwy. Jolic se ako atributy wužywaju, pótom wóni slěduju pótrjefjony substantiw.

ples hait "schowane městno"

han kais "lěwa ruka"

Adjektiwy z wěcejzłožkowym zdonkom, kaž na pś. nogut "špatny", redi "gótowy", se pśecej bźez kóńcowki -pela jawje a normalnje stoje pó substantiwje, kótaryž maju wopisowaś.

taim nogut "špatne wjedro"

skulboi orait "spokojny wuknik"

Jano někotare adjektiwy, kaž na pś. liklik "małki" stoj pśed substantiwom.

liklik haus "mały dom"

lapun papa "póstaršy muž"

Stopnjowanje

Za stopnjowanje se słowje moa (za komparatiw) a long ol (za superlatiw) wužywatej, kótarejž adjektiwoju slědujotej.

liklik "mały"

liklik moa "mjeńšy"

liklik long ol "nejmjeńšy"

Ale eksistěrujotej dwě wuwześi, a to słowje planti "wjele" a hanggre "głodny", kótarejž se za superlatiw słowo tumas wužywatej (wóno howacej wóznamjenja "wjelgin", kaž na pś. liklik tumas "wjelgin mały").

hanggre "głodny"

hanggre moa "głodnjejšy"

hanggre tumas "nejgłodnjejšy"

Pśirownanje

Za pśirownanje se słowo olsem wužywa.

Ples hia na ples long hap olsem i nogut. "Toś ta wjas a tamna wjas stej jadnak špatnej."

Mi gat bigpela moa pik olsem yu gat. "Mam wětšu swinju ako ty (maš)."

Adwerby

Adwerby se wót adjektiwow pśez to rozeznawaju, až kóńcowka -pela felujo. Mimo togo stoje pó werbje.

Em i strongpela man, em i wok strong. "Wón jo mócny muž, wón mócnje źěła."

Gutpela buk hia. Em i peim gut. "To jo dobre knigły. Pśedawa se derje."

Prepozicije

Eksistěrujotej jano dwě wopšawdnej prepoziciji: bilong (z "belong"), kótaraž wóznamjenja "wót" abo "za" (toś pśiswójźbnosć, wobsejźeństwo, swójstwo), a long, kótaraž wóznamjenja wšo wuškowne. Někotare frazy se ako prepozicije wužywaju, kaž na pś. long namel (bilong), "srjejź, wósrjejź".

long

Pśikład	Dolnoserbska prepozicija	Pśełožk
i siutim long spia	z (+ instrumental)	stśělaś z kopim
i go long rot	na (+ lokatiw); pó (+ lokatiw)	hyś na droze; hyś pó droze
i stap long tebol	na (+ lokatiw)	byś na bliźe
i kam long Siamani	z (+ genitiw)	pśiś z Nimskeje

Móžo se teke ze substantiwami kombiněrujaś.

Pśikład	Pśełožk	Kompleksna prepozicija	Pśełožk
aninit long taunam	pód seśu pśeśiwo moskitam, pód moskitowej seśu	aninit long	pód (+ instrumental)
antap long paia	nad wognjom	antap long	nad (+ instrumental)
gaden arere long haus	rola/póla pódla doma	arere long	pódla (+ genitiw); podłu (+ genitiw)
arere long rot	pódla drogi
ausait long penalti eria	zwenka šesnasćometerskego ruma	autsait long	zwenka (+ genitiw)
rum baksait long bikpela laplap	rum slězy gardiny/zapowjeska	baksait long	slězy (+ genitiw), za (+ lokatiw)
		bihain long	slězy (+ genitiw), za (+ instrumental); pó (+ lokatiw)
i stap insait long haus	byś znutśika doma, byś w domje	insait long	znutśika (+ genitiw), w (+ lokatiw)
graun insait long mak	areal znutśika kolikow/słupow
bus klostu long nambis	lěs/góla blisko pśibrjoga/brjoga	klostu long	blisko (+ genitiw); podłu (+ genitiw)
banis namel long tupela rum	sćěna/murja mjaz dwěma rumoma	namel long	mjaz (+ instrumental); srjejź/wósrjejź (+ genitiw)
namel long gaden	srjejź zagrody
namel long 6 mun na 12 mun	mjaz šesć a dwanasćo mjasecami
paslain long bal i kamap	pśed pśiducym balom, pśed balom, kótaryž pśiźo	paslain long	pśed (+ instrumental)
raun long haus sel	wokoło stana	raun long	wokoło (+ genitiw)

bilong

Pśikład	Dolnoserbska prepozicija	Pśełožk
Brata bilong mi i lukim bilong kaikai.	-1 ; za (+ instrumental)	Mój bratš za jěźu pyta.
Em i brata bilong mi.	-1	Wón jo mój bratš.
Wóna teke móžo funkciju jadneje konjunkcijow "aby"; "dokulaž" měś.
Em i kam bilong lukim yupela.	aby	Wón/Wóna pśiźo, aby was wiźał(a).
Liklik pikinini i krai bilong no gat kaikai.	dokulaž	Małe źiśe źerjo, dokulaž jěź njama.

¹ To jo ekwiwalent serbskego posesiwnego pronomena.

Konjunkcije

Eksistěruju konjunkcije na "a", o "abo", sapos "jolic" a tasol "ale; jano; jolic".

na

wanpela meri na tupela pikinini "jadna žona a dwě góleśi"

o

tupela man o tripela man "dwa muža abo tśo muže"

sapos

Sapos mi hanggre, mi mas kaikai. "Jolic som głodny, musym jěsć."

tasol

Jolic stoj na zachopjeńku sady, to wóznamjenja "ale; jolic", mjaztym až na kóńcu sady abo pó někakem słowje tasol "jano" wóznamjenja.

Tasol tupela pikinin i no laik kaikai. "Ale dwě góleśi njocotej jěsć."

Mi save tok Pisin liklik tasol. "Móžom jano mało Pidgin powědaś."

Pśirownaj teke

Mipela tasol i kaikai mango. "Jano my jěmy mango."

Mipela i kaikai mango tasol. "Jěmy jano mango."

Numerale

Tokpisinšćina ma numerale z engelšćiny, ale cesto wužywa kóńcowku -pela.

Cyfra	Tokpisinšćina	Pśikład	Pśełožk	11-20	11-20 z engelskeje	10-100	10-100 z engelskeje
1	wan, wanpela	wanpela pikinini	jadne źiśo	wanpela ten wan	ileven	wanpela ten
2	tu, tupela	tupela buk	dwě knigłow	wanpela ten tu	twelve, twelpela	tupela ten	twenti, twentipela
3	tri, tripela	tripela meri	tśi žony	wanpela ten tri	tetin, tetinpela	tripela ten	teti
4	foa, fopela	fopela pusi	styri kócki	wanpela ten foa	fotin	fopela ten	foti
5	faiv, faivpela	faivpela dok	pěś psow	wanpela ten faiv	fiftin	faivpela ten	fifti
6	sikis, sikispela	sikispela fail	šesć datajow	wanpela ten sikis	sikistin	sikispela ten	sikisti
7	seven, sevenpela	sevenpela de	sedym dnjow	wanpela ten seven	seventin	sevenpela ten	seventi
8	et, etpela	etpela man	wósmjo mužojo	wanpela ten et	etin	etpela ten	eti
9	nain, nainpela	nainpela diwai	źewjeś bomow	wanpela ten nain	naintin	nainpela ten	nainti
10	ten, tenpela	tenpela yia	źaseś lět	tupela ten	twenti, twentipela	wan handet

Dalšne licbniki su: tausen "tysac" (na pś. tu tausen "2 tysac", tu tausen wanpela ten wan "2011") a milien "milion" (na pś. tu milien "2 miliona").

Dalšne pśiznamjenja

Reduplikacija jo wjelgin běžna w tokpisinšćinje, mjaztym až móžo rozdźělne funkcije měś. Pó Nose, Masahiko wóna jano rědko pokazujo plural a wariaciju. Rozdźělne werby mógu reduplikowaś aby wugroniś wóspjetowanje, pókšacowanje abo něco pódobne, ale nic wše.

Semantiske efekty reduplikacije, pó Nose, Masahiko

Jadnozłožkowe słowo	Wóznam	Etymon	Dwójozłožkowe słowo	Wóznam
pokazujo plural
kain	družyna	engelski kind	kainkain	rozdźělne družyny wót
wil	koło	engelski wheel	wil-wil	kólaso
wjelerakosć
kala	barwa"	engelski color	kala-kala	wjelebarwny, pyšny
mak	znamješko, markěrowanja	engelski mark	mak-mak	pyšny
intensiw abo iteratiw (Nose, Masahiko mjenjujo to engelski repetitive and continuous aspect)
danis	rejowaś	engelski dance	danis-danis	pókšacowaś rejowanje
luk	kukaś, kuknuś	engelski look	lukluk	glědaś, wiźeś
oltaim	pśecej	engelski all the time	oltaim-oltaim	pśecej, wěcnje; permanentnje
paitim	biś	engelski fight	pait-paitim	stawne biś
tok	zdźělenje, słowo; powědaś, groniś	engelski talk	toktok	diskusija, rěc
připadnosć a wzajomnosć
hait	schowaś	engelski hide	hait-hait	schowaś na rozdźělnych městnach
pilai	graś	engelski play	pilai-pilai	stawnje graś
was	myś	engelski wash	waswas	myś se

• wobija se homonymiju kaž na pśikład:

Jadnozłožkowe słowo	Wóznam	Etymon	Dwójozłožkowe słowo	Wóznam	Etymon
kus	kašel; pśezymnjenje; wuchytk, charchel	engelski	kuskus	sekretaŕ, sekretarka // bomowy kenguru	malayziski kuskus
lap	smjaśe; se smjaś	engelski laugh	laplap	material za drastwu
lik	źěra; pśepušćiś wódu	engelski leak	liklik	małki; pitśku	awstroneziski ikilik
mat	mata	engelski mat	matmat	row	awstroneziski
pis	ryba	engelski fish	pispis	lulaś, scaś	engelski piss
sip	łoź	engelski ship	sipsip	wójca	engelski sheep

• Změna słowneje družyny

Změna słowneje družiny z reduplikaciju, po Nose, Masahiko

Jadnozłožkowe słowo	Wóznam	Etymon	Dwójozłožkowe słowo	Wóznam
sing	spiwaś	engelski sing	sing-sing	tradicionalny festiwal
ting	ideja, měnjenje	engelski think	ting-ting	mysliś

Někotare z toś tych pśiznamjenjow póchadaju wót zgromadnych gramatiskich normow Awstroneziskich rěcow - lěcrownož zwětšego w zjadnorjonej formje. Druge pśiznamjenja wšak, kaž ako słowoslěd, su engelšćinje wěcej pódobne.

Słowoskład

Słowoskład wopśimjejo słowa rozdźělnego póchada, a to pó něźi 85 % z engelšćiny, a zbytk z melanesiskich rěcow, malajišćiny, portugišćiny a nimšćiny.

Informacije wó póchaźe słowow

Słowo	Wóznam#	Etymon	Komentar
Z engelšćiny
ai	wócko, woko	eye	Na rozdźěl wót engelšćiny ma teke dalšne wóznamy.
ain	zelezo, stal	iron
ainim	głaźiś		+ sufiks -im
ais	lod	ice
bagarapim	bóleś; znicyś, kóńcowaś	bugger up + him
bata	butra	butter
bruk	łamaś; se łamaś	broken
kisim	dostaś; wześ, braś; pśiwześ, pśimaś, pśijaś	catch him
meri	žona	Mary
mi	ja	me
sapos	jolic	suppose
yu	ty	you	Na rozdźěl wót engelšćiny se jano w singularje wužywa.
Z malajišćiny
binatang	insekt; wirus	binatang 'Tier, Vieh'	Z malajišćiny
sayor	zelenina	sayur
susu	mloko; nadro	susu
Z melanesiskich rěčow
balus	gołub; lětadło	balus 'airplane' (lětadło), balu 'pigeon' (gołub)	Z Tolai-rěcy
bung	zmakanje; wiki; zmakaś	bung 'market' (wiki)
diwai	bom; drjewo	davai 'wood, tree' (drjewo, bom)
kiau	jajko; cybula; jajo (muža)	kiau 'egg' (jajko)
kumul	paradiziski ptašk	kumul 'bird of paradise' (paradiziski ptašk)
lapun	stary
liklik	małki; pitśku	ikilik 'little' (małki)
palai	jašćerica
dinau	dług; póžycowaś (se(bje)) pjenjeze	dinau 'debt' (dług)	Z fidžišćiny
Z nimšćiny
bang	ławka	Bank
beten	bjatowaś	beten
binen	pcołka	Bienen	Mimo słowa bi
bogen	wobłuk	Bogen
boksen	boksowaś	boxen
bros	gruź	Brust
gip	gad	Gift
gumi	gumij; gumijowe pasmo; raděrowak; ...	Gummi
raus	pšec hyś; wótejś	raus
rausim	wótpóraś; pušćiś, ze źěła pušćiś"		+ sufiks -im
supka	kara	Schubkarre(n)
Z portugalšćiny
pikinini	baby, góletko; źiśe, syn, źowka; semje	pequeninho "wjelgin małki"
save	znaś; móc; wěźeś; pytnuś; znaśe, wěda	saber

^# Tam se jano zakładna forma mjenjujo, dokulaž by howacej tam njepśeglědny było.

Kompozicija

Wjele słowow se pśez kompoziciju twóri, pśi comž někotare słowa zwětšego jano w kompozicijach wustupuju. Pśi tom su někotare warianty. A to: gromaźe pisane a rozdźělone pisane kompozicije.

Gromaźe pisane

Pó Krifka to su kompozicije z modifikatorami (nimski Kompositionen mit Modifikatoren), mjaztym až Mihalic pomjenjujo to kompozicije (engelski Compounding).

• ara- (z jendźelskeho other. Jenož so w kompozicijach abo ze sufiksom -pela wužiwa.)
  • arakain "rozdźělny"
  • arasait "na druhim boku"
• bik- (Z engelskego big. Zwětšego se w kompozicijach wužywa.)
  • bikbel "buwoł; tucny muž" (drugi źěl jo bel)
  • bikbrata "staršy bratš" (drugi źěl jo brata)
  • bikbus "źiwi lěs" (drugi źěl jo bus)
  • bikman "nawóda; wjednik" (drugi źěl jo man)
  • bikmaus "wótśe drěś se" (drugi źěl jo maus)
  • biknait "połnoc" (drugi źěl jo nait "noc")
  • biknem "mě, reputacija; sławny" (drugi źěl jo nem "mě")
  • biksan "połdnjo" (drugi źěl jo san "słyńco")
• mausgras "broda" (ze słowow maus "guba", gras "tšawa; włosy, kósmy; wałma")
• wan- (Z engelskego one. Zwětšego se w kompozicijach wužywa.)
  • wanbel "pśigłosowanje; měr" (drugi źěl jo bel)
  • wanblut "pó kšwě pśiswójźbny" (drugi źěl jo blut)
  • wande "jaden raz; něga (raz); (něźi) raz" (drugi źěl jo de)
  • wanhaus "luźe, kótarež bydle w samskim domje" (drugi źěl jo haus)
  • wanpela "jaden; sam, samlutki" (drugi źěl jo sufiks -pela)
  • wanples "wósoba samskego jsy" (drugi źěl jo ples)
  • wanskul "sobuwuknik" (drugi źěl jo skul)
  • wantok "wósoba, kótaraž samsku rěc powěda abo samskej etniskej kupce słuša; pśijaśel" (drugi źěl jo tok)
  • wanwok "kolega" (drugi źěl jo wok)

Rozdźělone pisane

Tokpisinšćina cesto wužywa kompozicije rozdźělnych słowow, mjaztym až engelšćina wužywa wósebne korjenje słowow. Tudejšej tabeli wopśimjejotej formy ze słowom "bilong" a bźez toś togo słowa. Pó Krifka warianta bźez "bilong" jo kompozicija z nomenami (nimski Kompositionen mit Nomina), mjaztym až Mihalic pomjenjujo to nominalne fraze (engelski noun phrases).

Tokpisinšćina	Engelšćina	Dolnoserbšćina
bel	stomach; pregnancy; heart (emotions)	žołdk; brjuch; samodrugosć; wutšoba (emocije)"
belhat, bel i hat	angry; impatient	pógóršny; njesćerpny
bel hevi, bel i hevi	sad, worried	tužny; starosćiwy
bel isi, bel i isi	calm	měrny
bel kirap, bel i kirap	aroused, excited	znjeměrnjony, pjeršaty
bel kol, bel i kol	at ease, reconciled	wujadnany
bel kros, bel i kros	angry	pógóršny
bel pas, bel i pas	sad	tužny
haus	house	dom
haus ais	walk-in freezer	chłoźeński rum, chłoźarnja
haus balus	hangar	hangar
haus buk	library	biblioteka
haus kar	garage	garaža
haus skul	school building	šulske twarjenje
ples
ples pilai	playground	grajkanišćo
ples singsing	dancing ground	rejowanišćo

Tokpisinšćina	Engelšćina	Dolnoserbšćina
gras	grass	tšawa, ...
gras bilong fes	beard	broda
gras bilong het	hair	włosy
gras bilong pisin	feather	pjerje, pjero
gras antap long ai	eyebrow	wobwóco
gras nogut	weed	zele
bilum	net bag	seśowa taša
bilum bilong pikinini	placenta, uterus	roźeńca

Mimo togo su wopišuce warianty:

• pikinini i dring susu yet "baby" (pó słowach "źiśe, kótarež hyšći mloko pijo")

Afikse

Tokpisinšćina ma jano mało afiksow, kótarež samo jano su sufikse.

• -pela - wón se pśi adjektiwach, někotarych pronomenach a licbnikach wužywa.
  • bikpela "wjeliki; wažny"
  • dispela "toś ten"
  • tripela "tśi, tśo"
• -im - wón transitiwne werby wutwóri z rozdźělnych słownych družynow. Někotare werby eksistěruju samo jano z toś tym sufiksom.
  • ritim (z rit) "cytaś"
  • raitim (z rait) "pisaś"
  • helpim "pomagaś" (Njejo forma bźez sufiksa.)
  • bihaimim "slědowaś; (pó)słuchaś na kogo; kopěrowaś" (z bihain "pó (+LOK); za (+INSTR)")

Warianty we pšawopisu

Pśi někotarych słowach pšawopis móžo wótwisnje wót narěcy abo žrědła wariěrowaś.

• aitingk, aiting, ating "myslu, wěrim, měnim; nejskerjej; snaź"
• bilong, bolong, blong, blo "wot, z (+ genitiw)"
  • bilong wanem, bolong wonem "cogodla?"
• dispela, disla "toś ten, toś ta, toś te"
• em, en (cesto pó słowoma bilong a long, toś: bilong en, long en) "wón, wóna, wóno"
• halivim, halvim, helvim, helpim "pomagaś"
• long, lo "na, pśi, ..."
• -pela, -pla sufiks pśi numeralach, adjektiwach a pronomenach
• popaia, popai "sfelowaś, pśepasć; wobsunuś se, wusunuś se"
• sisa, susa "sotša; (w někotarych arealach) bratš abo sotša abo bliski pśijaśel drugego roda"
• wanem, wonem "co"

Rozdźěle we woznamje

Na rozdźěl wót engelskich etymonow słowa cesto rozdźělne wóznamy maju.

Słowo	Engelski etymon	Wóznam pó Engelšćinje	Pśidatne wóznamy
antap	on top	górjejce, zwjercha	górje; pówjerch; mócnjejšy/lěpšy
gras	grass	tšawa	kósma, włosy; pjero
karim	carry (+ him)	njasć, nosyś	roźiś
inap	enough	dosć	zamóžny
laik	like	žycenje, žycyś; wóla, kśěś	kśěś co cyniś, se gótowaś/se nastajiś p/se nastajaś
sapim	sharpen (+ him)	wóstśiś	rězbniś, wurězbniś; tšugaś

Homonymija

Dokulaž Tokpisinšćina ma mjenjej zukow ako Engelšćina, cesto eksistěruju homonymy, kótarež rozdźělne etymony maju.

Nastanje homonymow

bek	taša, toboła; měch	engelski bag
	slědk	engelski back
bekim	płaśenje; wrośiś, slědk daś; wótegroniś	engelski back + him
	pjac	engelski bake + him
bin	bob, šnibob	engelski bean
	som, sy, je -ł(a/o), smy, sćo, su -li	engelski been
hat	twardy	engelski hard
	wutšoba	engelski heart
	kłobyk; šapka, mica, micka	engelski hat
	górucy, śopły	engelski hot
sel	běliznja; škórpina; ...	engelski shell
	płachta; płachtowaś	engelski sail; to sail
	cela (biologija)	engelski cell

Cesto se pśidatne elementy abo alternatiwne formy wužywaju, aby homonymy wobejšli.

Bźez pśidatnego elementa	Wóznam	Etymon	Z pśidatnym elementom	Wóznam	Etymon
nil	gózdź; glicka	engelski nail	nildaun	klěkaś se	engelski kneel + down
ol	woni	engelski all	olpela	stary	engelski old + fellow
wok	źěłaś	engelski work	wokabaut	drogowaś	engelski walk + about

Ale teke reduplikacija se móžo za to wužywaś.

Kaž na pś. z engelskeju słowow ship a sheep stej słowje sip „łoź“ a sipsip „wójca“ nastałej.

Nožki

Nožki

Žrědła

• Bildatlas der Sprachen, ISBN 978-3-937872-84-1, boki 107, 147-153 (wó tokpisinšćinje); boki 107-109 (wó hirimotuwej rěcy) (nim.)
• Francis Mihalic: The Jacaranda Dictionary and Grammar of Melanesian Pidgin, ISBN 0-7016-8224-8 (eng.), (tpi.)
• Kauderwelsch Band 18, Pidgin-Englisch für Papua-Neuguinea, 3. nakład 2001, ISBN 3-89416-517-0 (nim.)
• Papua New Guinea TOK PISIN ENGLISH Dictionary, The perfect dictionary for learners of English and Tok Pisin, Oxford University Press 2008, 1. nakład, ISBN 978-0-19-555112-9 (eng.), (tpi.)

Eksterne wótkaze

Wikipedia

Wikipedija w Tok Pisin

• Program w Tokpisinšćinje wót Radio Australia (tpi.)
• Gramatika wót Tok Pisin (nim.), (eng.)
• Seminarski material wót prof. dr. Krifka (nim.), (eng.)
• Daty wo Tokpisinšćinje w Ethnologue z wjelgin wjele literaturu (eng.)
• Pśełožk (Engelsko-Tok-Pisinski) (eng.)
• Bok wó rěcnych warjetetach (eng.)
• Unilang-wiki wó Tokpisinšćinje (eng.)
• Nastawk wó pšašanju "Tokpisinšćina jo zjadnorjona engelšćina?" (eng.)
• Słownik wót projekta "Mihalic Project" (eng.)