Priwatiw

Z Wikipedije
Zur Navigation springen Zur Suche springen

Priwatiw (z łatyńskego prīvāre „wobrubnuś“) jo semantiske pśiznamje wótwóźonych werbow a z tych wótwóźonych adjektiwow a substantiwow. Pśi tom werby zwurazniju wótwónoźowanje abo felowanje něcogo resp. negaciju.

Mimo togo eksistěruju priwatiwne afikse, kótarež se pśi substantiwach a adjektiwach wužywaju.[1]

Pśikłady[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

Nimšćina[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

Někotare prefikse pśi werbach pokazuju priwatiw, a to ent-, aus-, ab- a de- (w cuzorěcnych werbach). Slědujuce werby zwurazniju priwatiw:

  • schälen „běliś, woběliś“
  • demaskieren „demaskěrowaś“
  • entfärben „wótbarwiś“

Teke substantiwy a adjektiwy mógu priwatiwny prefiks wopśimjeś, a to un- abo ent-.[1]

  • Untreue „njezwěrnosć“

Turske rěcy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

Turske rěcy maju sufiks za priwatiw, kótaryž wariěrujo pó wokalnej harmoniji. Pšosym glědajśo, až njejźo wó pad, dokulaž rezultěrujuce słowo jo adjektiw.

Baškiršćina[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

W baškiršćinje eksistěrujo priwatiwny sufiks +hEҙ[2], kótaryž se dla wokalneje harmonije w někotarych wariantach jawi: -һеҙ, -һыҙ,-һоҙ a -һөҙ. Wón góźi se pśełožyś do nimšćiny pśez -los resp. ohne („bźez--ny“), un- („nje-“), miss- (“?“) a jo antonym wót -лЕ[2] „--ny“ w styri wariantach -лы, -ле, -ло, -лө.

  • эшһеҙ „bźezdźěłabny“
  • һөтһөҙ кофе „bźezmlokowy kafej“
  • балһыҙ сәй „bźezmjedowy tej“
  • боросһоҙ риҙыҡ „bźezpjepjerjowa jěź“

Turkojšćina[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

W turkojšćinje eksistěrujo priwatiwny sufiks we wariantach -siz, -sız, -suz a -süz. Wón jo antonym wót -li, -, -lu a -.

  • șekersiz „bźezcukorowy“
  • tuzsuz „bźezsolny“

Tupi-guaraniske rěcy[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

Guaranišćina[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

W guaranišćinje eksistěrujo priwatiwnej sufiksa, a to -o a -.

  • ojetavy'o „wón wuknjo“ (pó słowach „wón-se-głuposć-wótwónoźoniś“)[3]
  • yỹ „suš“[4]

Nožki[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

  1. 1,0 1,1 Definicija w nimšćinje
  2. 2,0 2,1 Wjelikopisanje pokazujo pismik, kótaryž wariěrujo pó wokalnej abo konsonantowej harmoniji.
  3. Wopis guaranišćiny (nim.)
  4. Sebastian Nordhoff: Nomen/Verb-Distinktion im Guarani, ISSN 1615-1496, wersija w interneśe bok 43 (wólodowany 17. oktobra 2012, zasej namakany 28. měrca 2016) (nim.)

Žrědła[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]

Powšykne
  • Helmut Glück (Wud.): Metzler Lexikon Sprachen. Verlag J.B.Metzler, Stuttgart, Weimar 1993, ISBN 3-476-00937-8., bok 484, lema Privativ
  • Brigitte Bartschat, Rudi Conrad, Wolfgang Heinemann, Gerlinde Pfeifer, Anita Steube: Lexikon sprachwissenschaftlicher Termini. VEB Bibliographisches Institut, Leipzig 1985., boki 187-188, lema privativ
Za jadnotliwe rěcy
  • Margarete I. Ersen Rasch: Baschkirisch. Lehrbuch für Anfänger und Fortgeschrittene. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2009, ISBN 978-3-447-05730-1., boka 66, 169 (z nimskorěcnym pokazku Privativsuffix)
  • Hasan Șakır: Grammatik kurz & bündig Türkisch. PONS GmbH, Stuttgart 2011, ISBN 978-3-12-561149-8., bok 103

Glědaj teke[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]