Połčnica (rěka)
 |
Toś ten nastawk z temu rěka jo pó lema na drugi nastawk pódobny. Drugi lema Połčnica ma temu město. |
|---|
| Połčnica | |
|---|---|
| Swójske mě | Pulsnitz |
 | |
 | |
| Stat |  Nimska |
| Teritorij | Górna Łužyca (Sakska, Bramborska) |
| Koordinaty | žrědło: wulew: |
| Pśestrěń | wokoło 356 km² |
| Dłujkosć | wokoło 60 km |
| Žrědło | pla Mohorna |
| Wusokosć žrědła | wokoło 370 m |
| Wulew | pla Wikowa do Carneje Halšterje |
| Wusokosć wulewa | wokoło 89 m |
Połčnica (nim. Pulsnitz) jo rěka w Bramborskej a Sakskej w pódwjacornej Górnej Łužycy. Jeje žrědło lažy pla Mohorna (nimski Ohorn) a wulew do Carnego Halštera wokoło 60 km pla Wikowa.
Wótběg rěki
[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]Połčnicowe žrědło namakajoš w piwnicy Mohornskego domu, pód nim pópadujo gat wódu ze žrědła. Pśi wliwowej rorje nosy tofla napis „Pulsnitzquelle VMI 1976“. Žrědłowa rěcka źo za něźi 900 metrow a 50 metru dłymokosću pódzemskimi starego města Mohorna, źož stupijo na kšomje role na dnjowne swětło.
W swójom běgu prěcy Połčnica Kinsporsku gólu, źož su byli mjazy lětoma 1906 a 1992 wójaŕske zwucowanišćo a až do lěta 1938 teke Krakowske Połčnicowe wiki.
Z wejsneju pasažu Wótrań dojśpijo rěka Schradenska tšužka, kótaryž se teke pomjenijo ako Małe Błota, a wulijo pśi měsćańskem stronje Wikowa do Carnego Halštera. W rěčnych stronach pla Wikowa namakajo se mało stow metrow pśed źinsajšnym wustrom do Carnego Halštera zwězanje starego Groźćańskego plowatego kanala (nimski Elsterwerda-Grödel-Floßkanal). Tam we 18. stolěśu kumštnje zapołožona wódna droga k Łobju měła we wót 1920 pśedstajonem projekśe k Łobjowemu Sprjewinemu Odrańskemu kanaloju słužyś ako źěl. Zwisk k Sprjewi dejał se wóttam pśewjasć pśez głowny ram Carnym Halšterje až do Rolańu. Mjazy planowanym pśistawom za Rolań měli paralelnje pśirodne Halšterowem ługem kanal až k Chóśebuskemu měsćańskemu pśistawoju twariś wót źož dalšny kanal pódzajtšnych Błotow až k pśistawoju Gójacu. Mimo pśistawa w Rolań su dalšne pśistawnišća w Głupsku, Dolšku a Złem Komorowje planowane. Drugi projekt kótaryž južo z 1880tych lět póchada, jo how hyšći twaŕ kanala k pśistawoju w Młynskeje Góry pśi Łobju pśedwiźeł. Pśirodny wuliw Połčnicy jo lažał až do 16. stolěśa až do załoženja kanala nižej do jsy Ćětowach. Ako Granicnopołčnica pomjenjona rěka jo tegdy granicu krajneje granicy mjazy markgrobojstwami Mišnu a Górneju Łužycu, na což teke wjele z mjenjow ležownosćow dopomina. Někotare zasedlenja su byli na wobym boce rěckoweje army, kótaraž su pśi pódwjacornem brjoze lažece strony ako Mišnjański brjog a pódzajtšnje lažecy ako Górnołužycański brjog respektiwnje teke ako Bemański (Čechański) brjog pomjenili.
Wušy běg a pśisamem ceły sakski doł Połčnicy stojtej pód šćitom pśirody a krajiny. Rěka jo tam do dalokeje měry pśirodnje pušćona. Pśez źělnje zrownanja Połčnicy a jeje pódlańskich rěkow ako Haslowemu tšužu, jo dojšło we zwjeršnem běgu k pówušenju spěšnosći běžkow. Něga pla Kinsporka zasedlone rědke rěcne muskle su zapórali a wóteměrali. Mócne zanjerěšenja Połčnice pśez etatowe wótwódy a tekstilnu industriju wuwóstanu wót 1990tych lět pśez twarjenje komunalnych cysćaŕnjow a pśewrośenski cas dla kóńca pódzajtšnonimskich wjelikich industrijow.
Sedlišća a města pśi pśeběgu Połčnicy
[wobźěłaś | žrědłowy tekst wobźěłaś]
Połčnica běžy pśez wejsne strony Mohorna, Połčnicach, Ober- a Niederlichtenaua, Haslowego dołkach, Rychbacha, Rychowkach, Grawica, Kinsporka, Šćeńca, Hłušnicach, Wjelikich Rědorjeca, Wudworego Lutochowa, wsa Lutochowa, gmjena Nowego Wjaska, Kropnjach, Wótrańa, Kružnicach, Małych a Wjelikich Chmjelna, Tymika, Hirschfeldska, Grodana, Merzdorfa, Seifertsmühlska, Wainsdorfa, Brjazyna a we wulewem města Wikowy.
