Błota

Błota (nimski Spreewald) - su gólna krajina w Dolnej Łužycy wokoło Sprjewinych tšugow.

Wažnosći

Błota su ako wjelike strony nižynow tak teke historiska a kulturna krajina na krotkem zajtšu Bramborskeje. Wažne su how tšugi a groble, kótare maju žrědło we Sprjewi pśi Brjazynje a se zjadnośiju w Starem Škódowje. Serby, ako bydle w Błotach, su twarili kanały, Błota su něnto wětše ako něga. Mjazy kanałami jo bagnišćo. Błota su wjelgin wažne a zajmne za pśijaśelow pśirody, ornitologow a teke za turistow.

Geografija

Błota su we wokrejsach Sprjewja-Nysa, Górne Błota-Łužyca a Dubja-Błota, wobstoje z Dolnych a Górnych Błotow. Pódpołdnjowa granica Górnych Błotow jo łužyski granicny nasyp. Na pódpołnocy jo góla wokoło Luboraza. Na pódzajtšu a na pódwjacorje njejo granica Górnych Błotow kradu wustajona. Wót Lubina gronimy wó Dolnych Błotach. W Lubinje eksistěrujo jano jadna rěcyna wótnoga Sprjewi. Akle pód Lubinom eksistěruju tšugi a groble pśi Nowsańskem jazorje. Tšugi a groble su 970 km dłujke. Za regionalne góspodaŕstwo jo se załožyło “Wirtschaftsraum Spreewald” ako zjadnośeństwo. Wikowarje pśedawaju górki, kśěn a druge regionalne produkty. W EU ma mě “Błota” šćit za “Wirtschaftsraum”, kótary jo wětšy ako pśirodne Błota.

Błota su 3.173 km² wjelike a maju 285.000 wobydlarjow. Wažne městna su Tšupc, Lubin, Lubnjow, Lědy, Wětošow, Borkowy.

Stawizny

We jadnom wulicowanju cart jo wórał swójo polo. Ale ten woł jo jano stojał, tak jo ten cart chyśił šapku za nim. Woł jo se zapłošył a jo wšuźi ganjał a z tym jo zwórał cełe Błota.

Z takeju powěsću Serby su wopytali nastaśe Błotow rozkłasć.

Ale wědomnostniki maju teke pśirodne wujasnjenje za to ako su Błota nastali.: W lodowej dobje jo se Sprewja rozpśestrěła do wjele tšugow, a tak su Błota nastali. W Błotach njedaju góry wuše ako sto metrow.

Wjedro

Wjedro jo dobre za turisty w nalěśu, lěśu a nazymje. Temperatury su mjazy 5° C a 30 °C we tom casu. Ale w zymje mjazy –10 °C a 0 °C. Dešća jo 550 mm/m² wob lěto..

Pśiroda

W Błotach eksistěrujo 18.000 družynow zwěrjetow a rostlinow. 1991 su dostali Błota wót UNESCO titel "biosferowy rezerwat".

Žywjenje

Domy w Błotach su na wětšy part z drjewa - bolane domy a wobwězbowe domy. Typiske su teke kšywa, ako su natwarjone ze słomu abo ze sćinu. Pókóńce stej wupyšnjone z głowu wužowego krala. Za Serbow to jo symbol gluki. Take pyšnjenje na domach su znamje Błotow. Głowny wobchad Błotow jo na wóźe z cołnami. We cełych Błotach su cołny z motorom zakazane. Wuwześe wobstoje na dłymokich tšugach a za bury. Na drogach a sćažkach móžoš derje kólasowaś, dokulaž w Błotach njedajo žedne wětše góry. Wjele městow móžośo z awtom dośěgnuś, ale młoge městna jano z cołnom. Cołnujo se nejcesćej z wjasłom. To jo žerź (4m) kótara štapijo do wódy (wóda njejo dłymoka, cesto jano 20 cm - 200 cm) a pón wótstarcyś se dalej. Na Lědach jězdźi wót apryla až do oktobra postowy cołn. To jo jadnorazne w Nimskej.

Za turistow

Turisty mógu tam same padlowaś abo w kupce cołnowaś, kólasowaś a se pśechójźowaś. Pśiroda jo wjelgin rědna a jadnorazna w Nimskej.

Glědaj teke

Žrědła

Meine Lausitz/ Moja Łužica, Christian Schneider, Ludowe nakładnistwo Domowina, 2000, Bautzen