Tokpisinšćina

Z Wikipedije
Źi na bok: Nawigacija, Pytaś
Tok Pisin
Tokpisinšćina
kraje Papua-Neuguinea
powědarje 120.000 maminorěcnych, něźi 3-4 miliony drugorěcnych
znamjenja a klasifikacija
klasifikacija Kreolska rěc
Bazěrujo na engelšćinje
Tokpisinšćina
pismiki łatyński alfabet
oficielny status
oficielna rěc Papua-Neuguinea
rěcne kody
ISO 639-2:

tpi

ISO 639-3 (SIL):

tpi

Wikipedija
Pśikład
Wóścenas
Papa bilong mipela
yu stap long heven.
Mekim nem bilong yu i kamap bikpela.
Mekim kingdom bilong yu i kam.
Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
olsem ol i bihainim long heven.
Givim mipela kaikai inap long tude.
Pogivim rong bilong mipela,
olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
Sambai long mipela long taim bilong traim.
Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
Amen.
Wobźěłaś
p  d  w
Information icon.svg

Tokpisinšćina (swójske mě Tok Pisin) jo kreolska rěc w Papua-Neuguinea. Wót lěta 1975 wóna jo jadna z tśich narodnych rěcow w Papua-Neuguinea. Dwě dalšnej stej engelšćina a hirimotuwa rěc.

Mimo togo jo drugim kreolskim rěcam pódobna, kaž na pś. Bislamje na Vanuatu, Pijinje na Salomonach a Torres Creole na Torres Strait (Awstralska), kótarež su z melaneziskego pidgina nastali.

Mě rěcy[wobźěłaś]

Słowo Tok-Pisin póchada wót tok a pisin. Pśi tom tok póchada z engelskego talk, wobznamjenjece "rozgrono", ale teke "słowo", zdźělenje" a "rěc". Pisin wóznamjenja "pidgin" a originalnje póchada wót engelskego business. Na rozdźěl wót sugestije mjenja Tok-Pisin njejo pidgin, ale kreolska rěc.

Něga rěc jo měła druge mjenja, a to Melanesiski Pidgin (engelski Melanesian Pidgin), Neo-Melanesišćina (engelski Neo-Melanesian), Pidginowa Engelšćina (engelski Pidgin English) a 'Tok Boi'. Ale něnto 'Tok Pisin' jo akceptěrowane mě rěcy.

Oficialnosć a pśiswójźbne rěcy[wobźěłaś]

Wóna jo jadna z oficialnych rěcow Papua-Neuguinea, z engelšćinu a hirimotuwej rěcu), a nejcesćej powědana rěc w městnje. Wužywaju ju w medijach a kněženju Papua-Neuguinea, lěcrownož mjeńše ako engelšćinu. Někotare bazowe šule wuwucuju w Tokpisinšćinje.

Njewužywaj Bislamšćinu ako mě za Tokpisinšćinu. Wónej stej dwě rozdźělnej rěcy, kótarejž pak stej blisko pśiswójźbnej.

Powšykne[wobźěłaś]

Rěc słužy pśedewšym komunikaciji mjaz pśisłušnikami rozdźělnych rěcnych zgromaźeństwow, ma pak - winacej ako nejwětše Pidgin-rěcy - teke se powyšowacu licbu maminorěcnych rěcnikow.

85% słowoskłada bazěrujo na engelskej rěcy, mjaztym zbytk wobstoj z melaneziskich słowow, ale samo słowa z nimšćiny eksistěruju. Rěc ma wjele narěcow, kaž na pś. mócnje wót engelšćiny wobwliwowany Waigani-Pidgin wokoło Port Moresby. Tokpisinšćina se jo z pidginoweje rěcy wuwiła, pśi tom toś te wuwiśe hyšći trajo, dokulaž maminorěcne wót wšych rěcnikow hyšći su mjeńšyna. Ale toś ta kupka wjelgin rosćo, pśi comž wjele rěcow z jano małkimi licbami rěcnikow wótemrěju.

Pśikłady:

  • apinun "wótpołdnjo; wjacor; dobre wótpołdnjo"
  • misis "běła žona; manźelska"
  • sik "chóry; chórosć; chóry byś"
    • haus sik "chórownja"
  • gude "dobry źeń"
  • kaikai "jěź; jěsć"
  • bulut, blut "kšej" (z nimskego Blut)
  • tenkyu "źěkujom se"

Fonetika[wobźěłaś]

Fonetika Tokpisinšćiny jo jadnorjejša ako ta engelšćiny. Eksistěrujo jano 16 konsonantow a 5 wokalow.

Konsonanty[wobźěłaś]

Labial Koronal Palatal Welar Glotal
Kluzil /p b/ /t d/ /k g/
Frikatiwne /(f) v/ /s/ /h/
Nazal /m/ /n/ /ŋ/
Lateral /l/
Aproksimant /w/ /j/
Wibrant /r/
  • Źož se dwa symbola jawitej, lěwy reprezentěrujo njespiwny konsonant.
  • /t/, /d/, a /l/ mógu pak dentalne pak alweolarne konsonanty byś, mjaztym /n/ jo jano alweolarny.
  • /b/, /d/, a /g/ mógu w někotarych narěcach pśenazalne byś: /mb/, /nd/ a /ŋg/.[1]
  • /f v/ su wót staršych rěcnikow bilabialnje wugronjone: /ɸ β/, ale /f/ se cesto wót /p/ njerozeznawa.[1]
  • W nejwětšych narěcach Tokpisinšćiny, /r/ jo podótk (engelski tap) abo klepk (engelski flap).

Wěcej engelski[wobźěłaś]

We wugronjenju, kótarež jo wěcej pódobne engelšćinje, eksistěruju dalšne fonemy, a to pśedewšym: /ʃ/, /ʘ/, /ʒ/, //, /ð/, /z/ a //[1].

Fonem Pśikład Pśikład z pśidatnym fonemom[1] Wóznam
// vilis, viles vilidj wjas
/ʃ/, f pis fish ryba
f lip lif łopjeno
/ð/ klos kloudhz drastwa
// tisim tichim wucyś
// senis cheinj změna; změniś

Wokale[wobźěłaś]

Tok Pisin ma pěś wokalow, kótarež su wokalam w Špańšćinje, Japańšćinje a dalšym pěśwokalnym rěcam pódobne:

Prědny Centralny Slězny
Zacynjony /i/ /u/
Srjejźny /e/ /o/
Wótcynjony /a/

Mimo togo eksistěruju tśi diftongi, a to ai, au a oi.

kaikai "jěź; jěsć"
haus "dom, huta"
boi "słužabnik; gólc"

Wósebnosći pśirownane z Engelšćinu[wobźěłaś]

Na kóńcach słowow njejsu spiwne konsonanty, tak ze z konsonantow b/v, d, g, /dz nastanu konsonanty p, t, k, s. Jano słowo god se zda byś wuwześe, ale se wugroni z kóńcnym t.

Tokpisinšćina Etymon Wóznam
bak, bek engelski bag taša
bet engelski bed
bilip engelski believe wěriś
bis engelski beads wobšyjk; parle
bris engelski bridge móst
hait engelski hide potajny
jas engelski judge wusud
rot engelski road kurs; droga

Konsonantowe slědy na kóńcach słowow se teke zgubuju. Tu stej dwě warianśe móžnej:

  • wótpadnjenje
  • zasunjenje wokala.
Tokpisinšćina Etymon Wóznam
akis engelski axe sekera
amaun engelski amount
danis engelski dance reja
das engelski dust proch
gip nimski Gift gad
sikis engelski six šesć

Gramatika[wobźěłaś]

Kaž druge kreolske rěcy tokpisinšćina ma relatiwnje jadnoru gramatiku. Njeeksistěrujo konjugacija daniž deklinacija.

Werby[wobźěłaś]

W tokpisinšćinje eksistěruju tśi werbowe klasy.

  • Werby ze sufiksom (-im, z engelskego him), kótaryž su transitiwne, kaž na pś. giv "daś", givim "(co/kogo) daś".
    • Ale někotare werby mógu bźez sufiksa transitiwne byś, kaž na pś. gat "měś", kaikai "jěsć" (Werb kaikaim ma drugi wóznam, a to "kusyś, kusnuś").
    • Wjele werbow pśecej musy kóńcowku -im wužywaś, kaž na pś. abusim "měšaś", ainim "głaźiś", askim "pšašaś se; pšašanje", baim "kupiś", bihainim "slědowaś", harim "słyšaś", larim "dowóliś"
    • Někotare werby mógu z kóńcowku ale teke bźez kóńcowki transitiwne byś, kaž na pś. bilip, bilipim "wěriś", dring, dringim "piś", lain, lainim "wuknuś". Formy bźez kóńcowki -im pominaju prepoziciju long.
    • Někotare werby su z kóńcowku -im transitiwne, ale bźez kóńcowki su njetransitiwne, kaž na pś. boil "wariś se", boilim "wariś"; op "wótcyniś se", opim "wótcyniś", pait, paitim "biś".
  • Werby w póchadnej formje, toś bźez -im, kótarež su intransitiwne.
    • Někotare werby jano bźez kóńcowki wustupuju, kaž na pś. beten "bjatowaś", dai "mrěś", go "hyś", kam "pśiś", krai "drěś se; kśikaś; blariś se", ran "gnaś" (Transitiwny werb ranim ma drugi wóznam, a to "góńtwowaś; pśegónjowaś").
    • Wjele werbow móžo teke z kóńcowku -im wustupowaś a su pótom transitiwne, kaž na pś. bruk "łamaś se", brukim "łamaś"; hait "chowaś se", haitim "chowaś".
  • Pomocne werby.

Pśi někotarych werbach intransitiwna forma złožku pódwójujo, mjaztym až se toś te pódwójenje pśi wótwóźonej formje na -im njestawa. Na pś.

  • lukluk "kukaś, glědaś"; lukim "wiźeś",
  • toktok "powědaś z někim"; tokim "powědaś kogo wó com".

Wjele werbowych zdonkow góźi se ze sufiksom abo bźez sufiksa wužywaś.

Intransitiwny Pśełožk Transitiwny Pśełožk
Mi save rait.
Mi inap rait.
Móžom pisaś. Mi save raitim pas.
Mi inap raitim pas.
Móžom list pisaś.
Em i rit. Wón/Wóna cyta. Em i ritim buk. Wón/Wóna knigły cyta.
Wara i boil pinis. Wóda se jo wariła. Meri i boilim wara pinis. Žona jo wódu warił.
Mi lukluk. (Ja) glědam. Mi lukim yu. // Mi lukim bikpela man. Wiźim śi. // Wiźim wjelikego muža.
Mi giv. Dam. Mi givim kaikai long meri. Dam žonje jěź.
Mi kat. Rěžom. Mi katim prut. Rěžom płod.

Wjele werbow ma jano transitiwnu formu z kóńcowku -im.

Transitiwny Pśełožk Komentar
askim pšašaś se; pšašanje Teke substantiw móžo byś.
kisim braś, wześ; dostaś
pilim cuś; dotyknuś (se)
putim połožyś, lagnuś; scyniś
salim pśedaś // słaś, pósłaś Za pśełožk słaś se alternatiwnje warianta salim i go wužywa.
yusim wužywaś

Někotare transitiwne werby na -im bazěruju na drugich słownych družynach, kaž na pś. substantiw, adwerb, adjektiw.

Słowne družyna Baza forma Pśełožk Transitiwny werb Pśełožk
adwerb bek slědk bekim mytowaś; narownaś, narownowaś;
wrośiś, wrośaś
adwerb bihain pó (+ lokatiw) bihainim slědowaś; napódobniś
substantiw bilip wěra bilipim wěriś
substantiw brum chóžyšćo brumim cysćiś, rěšyś
adjektiw daun dłymoki daunim póbiś, dobyś; dołoj pušćiś/pušćaś
substantiw kom cesak komim cesaś
substantiw kot sudnistwo, sud; wusud kotim pśeskjaržyś; wobśěžkaś se; zasuźiś
substantiw lait swětło laitim zapaliś
substantiw win dych, wódych; powětš; wětš winim wěś, duś
substantiw win dobyśe winim póbiś, dobyś; pśetrjefiś

Wótergi zmóžnja kóńcowka -im mjaz słowami rozeznawaś, kótarež by howacej homonymy byli.

Słowne družyna Forma bźez sufiksa Pśełožk Transitiwny werb Pśełožk
substantiw het głowa; głowny hetim gramowaś; zajśpiś // z głowu zabuchnuś
adjektiw holi swěty holim źaržaś
substantiw kari // kar curry // awto karim wutraś; póroźiś, póroźowaś;
njasć, nosyś
adjektiw kol, kolpela zymny kolim wołaś

Partikla i[wobźěłaś]

Pó pronomeny za 3. wósobu w singularje, wše wósoby w pluralu a pó substantiwje ako subjekt musy partikla i staś. W prědnej a drugej wósobje singulara se nigdy njewužywa. W Engelšćinje se predicate marker mjenjujo.

Pó slědujucych słowach se partikla i móžo wuwóstajaś: mipela, yupela, ken, laik. Partikla pśed partiklu no stoj, kótaraž markěrujo negaciju.

Wótergi se partikla i ako formu werba "byś" pśełožyś.

Bźez partikle i Pśełožk Z partiklu i Pśełožk
Pozitiwne sady
Mi kam. // Yu kam. Pśidu. // Pśiźoš. Em i kam. Wón/Wóna pśiźo.
Mi kaikai. // Yu kaikai. (Ja) jěm. // (Ty) jěš. Ol i kaikai. Woni/Wóni jěźe.
Mi wok. // Yu wok. (Ja) źěłam. // (Ty) źěłaš. Tom i wok. Tom źěła.
Mipela go. // Yupela go. Źomy. // Źośo. Mipela i go. // Yupela i go. Źomy. // Źośo.
Sip i longpela. Łoź jo dłujka.
Negatiwne sady
Mi no kam. // Yu no kam. Njepśidu. // Njepśiźoš. Em i no kam. Wón/Wóna njepśiźo.
Mi no kaikai. // Yu no kaikai. (Ja) njejěm. // (Ty) njejěš. Ol i no kaikai. Wóni njejěźe.
Mi no wok. // Yu no wok. (Ja) njeźěłam. // (Ty) njeźěłaš. Tom i no wok. Tom njeźěła.
Mipela no go. // Yupela no go. Njejźomy. // Njejźośo. Mipela i no go. // Yupela i no go. Njejźomy. // Njejźośo.
Sip i no longpela. Łoź njejo dłujka.

Partikle za casy[wobźěłaś]

Dokulaž konjugacija felujo, za casy se partikle wužywaju. Pozicija partikle i wótwisujo wót wužywaneje partikle za cas. Stoj toś pśed bin, ale pó bai.

Cas Partikla Pśikład Pśełožk
preteritum bin Mi bin go. (Ja) źěch. / (Ja) som šeł/šła.
Em i bin slip. Wón/Wóna jo spał(a).
perfekt pinis Mi go pinis. (Ja) som šeł/šła.
Ol i slip pinis. Woni/Wóni su spali.
futur bai Mi bai go. (Ja) pójdu.
Man bai i wok tumora. Muž buźo witśe źěłaś.

Bai (abo dłujka warianta baimbai) cesto samo stoj pśed subjektom, kaž na pś.

  • Bai mi save. "(Ja) budu wěźeś."
  • Baimbai em i kaikai kek. "Wón/wóna buźo tykańc jěsć."

Pśeběgowa forma[wobźěłaś]

Za pśeběgowu formu prezensa su styri móžnosći:[2]

  • z postponowanym słowom i stap.
    • Pikinini i kaikai i stap. "Źiśe rowno jě."
  • ze zachopjonym słowom stap.
    • Mi stap kaikai kek. "Rowno jěm tykańc."
    • Pikinini i stap kaikai kiau. "Źiśe rowno jě jajko."
  • ze slědujucym nau.
    • Papa i slip nau. "Nan něnto spi."
  • ze zachopjonym wok long[1]
    • Mi wok long drilim hul bilong skru i go insait bihain. "Wjerśim rowno źěru za šrubu zasajźony pó tym."

Samo jo móžno kombinacija, kaž na pś. z i stap a nau.

  • Jon i wok i stap nau. "Jon rowno źěła." (Tu stap slědujo głownemu werboju.)

Postponowane i stap se móžo z wurazom zachadnosći kombiněrowaś.[2]

  • Asde pikinini i rait i stap. "Cora jo źiśe pisał."
  • Mi bin slip i stap. "Som rowno spał."

Modalne werby[wobźěłaś]

Tokpisinšćina ma někotare modalne werby.

Werb Wóznam Etymologija Pśikład Pśełožk
laik[1][3] rady cyniś engelski like Man i laik wok. Muž rady źěła.
save[1][4] zwuconosć portugiziski saber Wokboi i save wok long fonde. Źěłaśeŕ źěła na stwórtkach.
ken[3] směś engelski can[1] Meri i ken wok. Žona smějo źěłaś.
mas[1][3] musaś engelski must Emi i mas wok. Wón/Wóna musy źěłaś.
inap1[5] móc engelski enough[1] Jon inap wok. Jon móžo źěłaś.

1 Stoj snaź fonologiskeje formy dla (i + inap > inap) bźez partikle i. Ale pśi negaciji se partikla i wužywa.[1]

Kopula[wobźěłaś]

Eksistěruju tśi móžnosći werb byś do tokpisinšćiny pśełožyś.

  • Ga by se měł substantiw bliže póstajiś, se partikla i wužywa. Na pś. Ol pik i enimal. "Swinje su zwěrjeta."
  • Jolic wó tuchylny staw źo, to se słowo stap wužywa. Na pś. Mi stap we? "Źo som?", Yu stap long haus. "Sy w domje.", Mi stap gut. "Wjedu derje."
  • Jolic wó pśitomnosć abo eksistencu wót něcogo źo (nimski da ist; es gibt), to se werb gat wužywa. Na pś. I gat wanpela pukpuk long riva. "Eksistěrujo krokodil w rěce."

Adwerbowe sufikse[wobźěłaś]

Někotare werbowe afikse se mógu wužywaś, aby dalše werby twóriś.[6]

  • an (engelski on), na pś. goan "pókšacowaś; dalej hyś"
  • ap (engelski up), na př. kamap "pśiś; schadaś (słyńco); zachopiś; se jawiś; rosć"; goap "lězć"
  • aut (engelski out), na př. kamaut "wen pśiś, wujś"
  • daun (engelski down), na př. sindaun "sejźeś; wóstaś; bydliś; tudy/tam byś"
  • awe, ewe, owe (engelski away), na př. tekewe "pšec wześ; wótwónoźeś"; ranawe, ranowe, ronowe "wuběgnuś, wuběgaś; "

Někotare werby ze sufiksom -ap, -aut abo -ewe mógu tež -im wopśimjeś.[7]

Někotare werby wopśimjeju dwójce sufiks -im.

  • litimapim (engelski to lift) "zwigaś, zwignuś"
  • pulimapim "laś"

Wětšyna werbow z takim sufiksom jano raz kóńcowku -im wužywa.

  • bagarapim "nicyś, kóńcowaś"
  • goapim "lězć"
  • pulapim "połniś"

Pronomeny[wobźěłaś]

Wósobowe pronomeny

Tokpisinšćina ma tśi wósoby, kótarež genuse njerozeznaju.

Gramatiska wósebnosć tokpisinšćiny stej dwě formje pśi wósobowem pronomenje 1. wósoby w dualu a pluralu, a to ekskluziwna a inkluziwna forma.

  • ekskluziwna forma: Mipela i save (Znajomy. - Ale jano kupka, za kótaruž rěcnik powěda, to znajo.)
  • inkluziwna forma: Yumi save (Znajomy. - A kupka, za kótaruž rěcnik powěda, a teke ta, ku kótarejž wón powěda, to znajo.)

Paradigma wariěrujo we wótwisnosći wót lokalnych rěcow; dual jo wšedny, trial wšak mjenjej. Nejwětšy inwentar pronomenow tokpisinšćiny jo:[8][9]

Singular Dual Trial Plural
1. ekskluziwny mi
(I)
mitupela
(wón/wona a ja)
mitripela
(wobej a ja)
mipela
(wóni a ja)
1. inkluziwny - yumitupela
(ty a ja)
yumitripela
(mój a ja)
yumipela / yumi
(wy a ja)
2. yu
(ty)
yutupela
(wej)
yutripela
(wy tśi/tśo)
yupela
(wy styri/styrjo abo wěcej)
3. em
(wón/wóna)
tupela
(wónej)
tripela
(wóni tśo/wóni tśi)
ol
(woni styrjo/wóni styri abo wěcej)
Posesiwne pronomeny

Posesiwne pronomeny se wugronje z doprědka stajonym słowom bilong na slědujucem wašnju:[8][10]

  • haus bilong mi "mój dom"
  • dok bilong em "jogo pjas"
Demonstratiwne pronomeny To a tamne

Ako demonstratiwne pronomeny se slědujuce słowa wužywaju, jolic wó bliskosć źo:

  • hia[11] "toś ten, toś ta, toś to"
    • Pukpuk hia i gat bikpela tit.[12][13][14] "Toś ten krokodil ma wjelike zuby."
  • em hia[11][15] "toś ten, toś ta, toś to"
    • em pusi hia i gat pikinini. "toś ta kócka ma młode."
  • dispela[11][15] "toś ten, toś ta, toś to"
    • dispela dok i gat longpela ia. "toś ten pjas ma dłujkej wušy."

Pśi dalokosći se wužywa:

  • em ... long hap "wóny, tamny"[11]
    • Em pusi long hap kaikai liklik rat. "Tamna kócka žerjo myš."

Jolic dalokosć njejo wažna, pótom se wužywa:

  • em "to"[15] "(toś) to"

W pluralu wšak se slědujuce formy wužywaju:

  • ol ... hia "te"[11]
    • Ol dok hia i kraim, ol dok long hap i slip. "Toś te psy łaju, tamne psy spě."
  • ol ... long hap "wóne, tamne"[11]
  • em ol[15] "toś te"

Mimo togo eksistěrujotej slědujucej pronomena:

Refleksiwny pronomen

Njejo wopšawdny refleksiwny pronomen. Město togo se yet pó wósobowem pronomenje wužywa.[1][17]

  • mi yet, yu yet atd.[17]
  • Yu mas lukautim em olsem yu save lukautim yu yet. "Musyš na nim glědaś, tak glědam na sebi."[1]

Pśi někotarych werbach se reduplikacija wužywa.

  • Ol i mas waswas gut wantaim wara na sop. "Wóni se muse derje z wódu a mydłom myś."

W někotarych regionach se wužywa bilong z personalnym pronomenom.[17]

  • Mi no katim yu, bilong yu katim yu. "Ja njejsom tebje rězał, sy sebje rězał."
Reciprokny pronomen

W Tokpisinšćinje su rozdźělne móžnosći pśełožyś "jaden drugego/drugemu/na drugego/na drugem".

Jadna warianta jo reduplikacija werba.[18]

  • Tupela i paitim-paitim. "Wónej bitej."

Druga warianta su kombinacije wósobowego pronomena ze słowom "yet".[14]

  • tupela yet
  • yumi yet
  • mi(tu)pela yet

Na pś. mitupela i lukim mitupela yet "(mój) wiźimej jaden drugego"

Pšašajuce słowa[wobźěłaś]

W Tokpisinšćinje su jano někotare pšašajuce słowa, z kótarychž někotare su pronomeny, někotare su adjektiwy abo adwerby.

  • husat; wanem man "chto, kogo"
    • husat man[1] "chto"
    • husat ol man[1] "chto (pl.)"
    • bilong husat "ceji"
  • wanem "co; kótary ..."
    • wanem samting "co"
    • wanem kain[1] "kaki"
    • bilong wanem, watpo, wai, hausat "cogodla"
    • long wanem hap[1] "źo"
    • long wanem as[1] "z kótareje pśicyny"
    • olsem wanem, hau "kak"
  • wataim, wanem taim "ga, gdy"
    • long wanem taim[1] "ku kótaremu casoju?"
  • we "źo"
  • hamas, haumas, hamani "(kak) wjele"
    • hamas taim "kak cesto"

Substantiwy[wobźěłaś]

Substantiwy pady a genusy njamaju. Za plural słowo ol pśed tym stoj, jolic tam numeral njestoj.

Singular Pśełožk Plural Pśełožk
Mi lukim dok. Wiźim psa. Mi lukim ol dok. // Mi lukim foapela dok. Wiźim psy. // Wiźim styri psy.
Wanpela meri Jadna žona Tupela meri Dwě žonje

Jolic coš substantiw pó roźe rozeznawaś, móžoš za muske stwórjeńko słowo man a za žeńske stwórjeńko słowo meri wužywaś. Wobej słowje pśecej slědujotej a twóritej nominalnu frazu.

Pukpuk meri i kaikai wanpela dok man. "Žeński krokodil jo žrał muskego psa."
pikinini man "syn"
pikinini meri "źowka"
paul man "kokot"
paul meri "kokoš, kura"

Zestajenje[wobźěłaś]

Eksistěrujotej dwa typa zestajanych substantiwow.

Rozdźělone pisane su

Pó Mihalic wóni njejsu wopšawdne zestajanki, ale nominalne frazy.

Substantiw Pó słowje Wóznam
skin diwai kóža bom škóra
masta kot kněz sud/pšawo pšawiznik
kot ren płašć dešć dešćowy płašć
bokis diwai[1] kašćik drjewo drjewjany kašćik
dua ain[1] wrota zelezo zelezne wrota
haus kapa[1] dom blach dom z blachowym kšywom
mit sol[1] měso sol wósolona/nasolona měso
rum slip śpa spaś/spanje spańska śpa; spańska rumnosć; lěgarnja
haus lotu dom nabóžnina; bjatowaś cerkwja
haus pepa dom papjera; dokument amt; běrow
Gromadu pisane su

Pó Mihalic jano wóni su wopšawdne zestajanki. Drugi źěl pótom jo substantiw, mjaztym až prědny móžo k rozdźělnych słownej družynje słušaś.

Substantiw Pó słowje Wóznam
sikman chóry cłowjek chóry (cłowjek); pacient
skulboi šula gólc wuknik
skulrum šula rumnosć šulowa rumnosć
wokboi źěło gólc źěłaśeŕ

Wótergi rezultěrujuce słowo samo substantiw wěcej njejo.

Substantiw Pó słowje Wóznam
kwiktaim spěšny, malsny cas skóro

Adjektiwy[wobźěłaś]

Adjektiwy cesto maju sufiks -pela (z engelšćiny "fellow"), gaž substantiwy modificěruju; wuwześe jo liklik "małki". Liklik da se teke ako adwerb z wóznamom "pitśku" wužywaś, kaž na pś. dispela bikpela liklik ston, "toś ten pitśku wjeliki kamjeń".

Adjektiwy z jadnozłožkowym zdonkom, kaž na pś. gut, bik, nais, se zwětšego z kóńcowku -pela jawje a stoje pśed substantiwom, kótaryž maju wopisowaś.[19]

bikpela haus "wjeliki dom" (ale bikpela bilong haus "wjelikosć doma"[1])
naispela meri "dušna/šikwana žona"
strongpela man "mócny muž"

Jolic se ako predikat wužywaju, pótom formy ze sufiksu abo bźez sufiksa -pela su móžne.[19]

Dispela rot i sot. "Toś ta droga jo krotka."
Dispela rot i sotpela.

Jano někotare njepšawidłowne jadnozłožkowe adjektiwy se bźez kóńcowki -pela wužywaju. Źaseś z tych se ako participy zachadnosći pśełožuju, mjaztym až 17 jo wšedne adjektiwy. Jolic se ako atributy wužywaju, pótom wóni slěduju pótrjefjony substantiw.[20]

ples hait "schowane městno"
han kais "lěwa ruka"

Adjektiwy z wěcejzłožkowym zdonkom, kaž na pś. nogut "špatny", redi "gótowy", se pśecej bźez kóńcowki -pela jawje a normalnje stoje pó substantiwje, kótaryž maju wopisowaś.[21]

taim nogut "špatne wjedro"
skulboi orait "spokojny wuknik"

Jano někotare adjektiwy, kaž na pś. liklik "małki" stoj pśed substantiwom.[21]

liklik haus "mały dom"
lapun papa "póstaršy muž"
Stopnjowanje

Za stopnjowanje se słowje moa (za komparatiw) a long ol (za superlatiw) wužywatej, kótarejž adjektiwoju slědujotej.

liklik "mały"
liklik moa "mjeńšy"
liklik long ol "nejmjeńšy"

Ale eksistěrujotej dwě wuwześi, a to słowje planti "wjele" a hanggre "głodny", kótarejž se za superlatiw słowo tumas wužywatej (wóno howacej wóznamjenja "wjelgin", kaž na pś. liklik tumas "wjelgin mały").

hanggre "głodny"
hanggre moa "głodnjejšy"
hanggre tumas "nejgłodnjejšy"
Pśirownanje

Za pśirownanje se słowo olsem wužywa.

Ples hia na ples long hap olsem i nogut. "Toś ta wjas a tamna wjas stej jadnak špatnej."
Mi gat bigpela moa pik olsem yu gat. "Mam wětšu swinju ako ty (maš)."

Adwerby[wobźěłaś]

Adwerby se wót adjektiwow pśez to rozeznawaju, až kóńcowka -pela felujo. Mimo togo stoje pó werbje.

Em i strongpela man, em i wok strong. "Wón jo mócny muž, wón mócnje źěła."
Gutpela buk hia. Em i peim gut. "To jo dobre knigły. Pśedawa se derje."

Prepozicije[wobźěłaś]

Eksistěrujotej jano dwě wopšawdnej prepoziciji: bilong (z "belong"), kótaraž wóznamjenja "wót" abo "za" (toś pśiswójźbnosć, wobsejźeństwo, swójstwo), a long, kótaraž wóznamjenja wšo wuškowne. Někotare frazy se ako prepozicije wužywaju, kaž na pś. long namel (bilong), "srjejź, wósrjejź".

long
Pśikład Dolnoserbska prepozicija Pśełožk
i siutim long spia z (+ instrumental) stśělaś z kopim
i go long rot na (+ lokatiw); pó (+ lokatiw) hyś na droze; hyś pó droze
i stap long tebol na (+ lokatiw) byś na bliźe
i kam long Siamani z (+ genitiw) pśiś z Nimskeje

Móžo se teke ze substantiwami kombiněrujaś.[1]

Pśikład Pśełožk Kompleksna prepozicija Pśełožk
aninit long taunam pód seśu pśeśiwo moskitam, pód moskitowej seśu aninit long pód (+ instrumental)
antap long paia nad wognjom antap long nad (+ instrumental)
gaden arere long haus rola/póla pódla doma arere long pódla (+ genitiw); podłu (+ genitiw)[13]
arere long rot pódla drogi
ausait long penalti eria zwenka šesnasćometerskego ruma autsait long zwenka (+ genitiw)
rum baksait long bikpela laplap rum slězy gardiny/zapowjeska baksait long slězy (+ genitiw), za (+ lokatiw)
bihain long slězy (+ genitiw), za (+ instrumental); pó (+ lokatiw)
i stap insait long haus byś znutśika doma, byś w domje insait long znutśika (+ genitiw), w (+ lokatiw)
graun insait long mak areal znutśika kolikow/słupow
bus klostu long nambis lěs/góla blisko pśibrjoga/brjoga klostu long blisko (+ genitiw); podłu (+ genitiw)[13]
banis namel long tupela rum sćěna/murja mjaz dwěma rumoma namel long mjaz (+ instrumental); srjejź/wósrjejź (+ genitiw)
namel long gaden srjejź zagrody
namel long 6 mun na 12 mun mjaz šesć a dwanasćo mjasecami
paslain long bal i kamap pśed pśiducym balom, pśed balom, kótaryž pśiźo paslain long pśed (+ instrumental)
raun long haus sel wokoło stana raun long wokoło (+ genitiw)
bilong
Pśikład Dolnoserbska prepozicija Pśełožk
Brata bilong mi i lukim bilong kaikai. -1 ; za (+ instrumental) Mój bratš za jěźu pyta.
Em i brata bilong mi. -1 Wón jo mój bratš.
Wóna teke móžo funkciju jadneje konjunkcijow "aby"; "dokulaž" měś.
Em i kam bilong lukim yupela. aby Wón/Wóna pśiźo, aby was wiźał(a).
Liklik pikinini i krai bilong no gat kaikai. dokulaž Małe źiśe źerjo, dokulaž jěź njama.

1 To jo ekwiwalent serbskego posesiwnego pronomena.

Konjunkcije[wobźěłaś]

Eksistěruju konjunkcije na "a", o "abo", sapos "jolic" a tasol "ale; jano; jolic".

na
wanpela meri na tupela pikinini "jadna žona a dwě góleśi"
o
tupela man o tripela man "dwa muža abo tśo muže"
sapos
Sapos mi hanggre, mi mas kaikai. "Jolic som głodny, musym jěsć."
tasol

Jolic stoj na zachopjeńku sady, to wóznamjenja "ale; jolic", mjaztym až na kóńcu sady abo pó někakem słowje tasol "jano" wóznamjenja.

Tasol tupela pikinin i no laik kaikai. "Ale dwě góleśi njocotej jěsć."
Mi save tok Pisin liklik tasol. "Móžom jano mało Pidgin powědaś."

Pśirownaj teke

Mipela tasol i kaikai mango. "Jano my jěmy mango."
Mipela i kaikai mango tasol. "Jěmy jano mango."

Numerale[wobźěłaś]

Tokpisinšćina ma numerale z engelšćiny, ale cesto wužywa kóńcowku -pela.

Cyfra Tokpisinšćina Pśikład Pśełožk 11-20 11-20 z engelskeje 10-100 10-100 z engelskeje
1 wan, wanpela wanpela pikinini jadne źiśo wanpela ten wan ileven wanpela ten
2 tu, tupela tupela buk dwě knigłow wanpela ten tu twelve, twelpela tupela ten twenti, twentipela
3 tri, tripela tripela meri tśi žony wanpela ten tri tetin, tetinpela tripela ten teti
4 foa, fopela fopela pusi styri kócki wanpela ten foa fotin fopela ten foti
5 faiv, faivpela faivpela dok pěś psow wanpela ten faiv fiftin faivpela ten fifti
6 sikis, sikispela sikispela fail šesć datajow wanpela ten sikis sikistin sikispela ten sikisti
7 seven, sevenpela sevenpela de sedym dnjow wanpela ten seven seventin sevenpela ten seventi
8 et, etpela etpela man wósmjo mužojo wanpela ten et etin etpela ten eti
9 nain, nainpela nainpela diwai źewjeś bomow wanpela ten nain naintin nainpela ten nainti
10 ten, tenpela tenpela yia źaseś lět tupela ten twenti, twentipela wan handet

Dalšne licbniki su: tausen "tysac" (na pś. tu tausen "2 tysac", tu tausen wanpela ten wan "2011") a milien "milion" (na pś. tu milien "2 miliona").[22][14]

Dalšne pśiznamjenja[wobźěłaś]

Reduplikacija jo wjelgin běžna w tokpisinšćinje, mjaztym až móžo rozdźělne funkcije měś. Pó Nose, Masahiko wóna jano rědko pokazujo plural a wariaciju.[23] Rozdźělne werby mógu reduplikowaś aby wugroniś wóspjetowanje, pókšacowanje abo něco pódobne, ale nic wše.[23]

Semantiske efekty reduplikacije, pó Nose, Masahiko[23]
Jadnozłožkowe
słowo
Wóznam Etymon Dwójozłožkowe
słowo
Wóznam
pokazujo plural
kain[23] družyna engelski 'kind kainkain[23] rozdźělne družyny wót
wil[23] koło engelski wheel wil-wil[23] kólaso
wjelerakosć
kala[23] barwa" engelski color kala-kala[23] wjelebarwny, pyšny
mak[23] znamješko, markěrowanja engelski mark mak-mak[23] pyšny
intensiw abo iteratiw
(Nose, Masahiko mjenjujo to engelski repetitive and continuous aspect[23])
danis[23] rejowaś engelski dance danis-danis[23] pókšacowaś rejowanje
luk kukaś, kuknuś engelski look lukluk glědaś, wiźeś
oltaim[23] pśecej engelski all the time oltaim-oltaim[23] pśecej, wěcnje; permanentnje
paitim[23] biś engelski fight pait-paitim[23] stawne biś
tok zdźělenje, słowo; powědaś, groniś engelski talk toktok diskusija, rěc
připadnosć a wzajomnosć
hait[23] schowaś engelski hide hait-hait[23] schowaś na rozdźělnych městnach
pilai[23] graś engelski play pilai-pilai[23] stawnje graś
was[23] myś engelski wash waswas[23] myś se
Jadnozłožkowe
słowo
Wóznam Etymon Dwójozłožkowe
słowo
Wóznam Etymon
kus kašel; pśezymnjenje; wuchytk, charchel engelski kuskus sekretaŕ, sekretarka
// bomowy kenguru
malayziski kuskus
lap smjaśe; se smjaś engelski laugh laplap material za drastwu
lik źěra; pśepušćiś wódu engelski leak liklik małki; pitśku awstroneziski ikilik
mat mata engelski mat matmat row awstroneziski
pis ryba engelski fish pispis lulaś, scaś engelski piss
sip łoź engelski ship sipsip wójca engelski sheep
  • Změna słowneje družyny
Změna słowneje družiny z reduplikaciju, po Nose, Masahiko[23]
Jadnozłožkowe
słowo
Wóznam Etymon Dwójozłožkowe
słowo
Wóznam
sing[23] spiwaś engelski sing sing-sing[23] tradicionalny festiwal
ting[23] ideja, měnjenje engelski think ting-ting[23] mysliś

Někotare z toś tych pśiznamjenjow póchadaju wót zgromadnych gramatiskich normow Awstroneziskich rěcow - lěcrownož zwětšego w zjadnorjonej formje. Druge pśiznamjenja wšak, kaž ako słowoslěd, su engelšćinje wěcej pódobne.

Słowoskład[wobźěłaś]

Słowoskład wopśimjejo słowa rozdźělnego póchada, a to pó něźi 85 % z engelšćiny, a zbytk z melanesiskich rěcow, malajišćiny, portugišćiny a nimšćiny.

Informacije wó póchaźe słowow
Słowo Wóznam# Etymon Komentar
Z engelšćiny
ai wócko, woko eye Na rozdźěl wót engelšćiny
ma teke dalšne wóznamy.
ain zelezo, stal iron
ainim głaźiś + sufiks -im
ais lod ice
bagarapim bóleś; znicyś, kóńcowaś bugger up + him
bata butra butter
bruk łamaś; se łamaś broken
kisim dostaś; wześ, braś; pśiwześ, pśimaś, pśijaś catch him
meri žona Mary
mi ja me
sapos jolic suppose
yu ty you Na rozdźěl wót engelšćiny se
jano w singularje wužywa.
Z malajišćiny
binatang insekt; wirus binatang 'Tier, Vieh'[24] [25] Z malajišćiny
sayor zelenina sayur[24]
susu mloko; nadro susu[24]
Z melanesiskich rěčow
balus gołub; lětadło balus 'airplane'[26] (lětadło),
balu 'pigeon'[27] (gołub)
Z Tolai-rěcy
bung zmakanje; wiki; zmakaś bung 'market'[26] (wiki)
diwai bom; drjewo davai 'wood, tree'[26] (drjewo, bom)
kiau[28] jajko; cybula; jajo (muža) kiau 'egg'[26] (jajko)
kumul[28] paradiziski ptašk kumul 'bird of paradise'[29]
(paradiziski ptašk)
lapun[28] stary
liklik małki; pitśku ikilik 'little'[26] (małki)
palai[28] jašćerica
dinau dług; póžycowaś (se(bje)) pjenjeze dinau 'debt'[30] (dług) Z fidžišćiny
Z nimšćiny
bang ławka Bank
beten[28][29] bjatowaś beten
binen pcołka Bienen Mimo słowa bi
bogen wobłuk Bogen
boksen boksowaś boxen
bros[28][29] gruź Brust
gip gad Gift
gumi[28][29] gumij; gumijowe pasmo; raděrowak; ... Gummi
raus[28][29] pšec hyś; wótejś raus
rausim wótpóraś; pušćiś, ze źěła pušćiś[31]" + sufiks -im
supka kara Schubkarre(n)
Z portugalšćiny
pikinini[28][29] baby, góletko; źiśe, syn, źowka; semje pequeninho "wjelgin małki"
save[28][29] znaś; móc; wěźeś; pytnuś; znaśe, wěda saber

# Tam se jano zakładna forma mjenjujo, dokulaž by howacej tam njepśeglědny było.

Kompozicija[wobźěłaś]

Wjele słowow se pśez kompoziciju twóri, pśi comž někotare słowa zwětšego jano w kompozicijach wustupuju. Pśi tom su někotare warianty. A to: gromaźe pisane a rozdźělone pisane kompozicije.

Gromaźe pisane

Pó Krifka to su kompozicije z modifikatorami (nimski Kompositionen mit Modifikatoren)[1], mjaztym až Mihalic pomjenjujo to kompozicije (engelski Compounding).

  • ara- (z jendźelskeho other. Jenož so w kompozicijach abo ze sufiksom -pela wužiwa.)
    • arakain "rozdźělny"
    • arasait "na druhim boku"
  • bik- (Z engelskego big. Zwětšego se w kompozicijach wužywa.)[14]
    • bikbel "buwoł; tucny muž" (drugi źěl jo bel)
    • bikbrata "staršy bratš" (drugi źěl jo brata)
    • bikbus "źiwi lěs" (drugi źěl jo bus)
    • bikman "nawóda; wjednik" (drugi źěl jo man)
    • bikmaus "wótśe drěś se" (drugi źěl jo maus)
    • biknait "połnoc" (drugi źěl jo nait "noc")
    • biknem "mě, reputacija; sławny" (drugi źěl jo nem "mě")
    • biksan "połdnjo" (drugi źěl jo san "słyńco")
  • mausgras "broda" (ze słowow maus "guba", gras "tšawa; włosy, kósmy; wałma")
  • wan- (Z engelskego one. Zwětšego se w kompozicijach wužywa.)[14]
    • wanbel "pśigłosowanje; měr" (drugi źěl jo bel)
    • wanblut "pó kšwě pśiswójźbny" (drugi źěl jo blut)
    • wande "jaden raz; něga (raz); (něźi) raz" (drugi źěl jo de)
    • wanhaus "luźe, kótarež bydle w samskim domje" (drugi źěl jo haus)
    • wanpela "jaden; sam, samlutki" (drugi źěl jo sufiks -pela)
    • wanples "wósoba samskego jsy" (drugi źěl jo ples)
    • wanskul "sobuwuknik" (drugi źěl jo skul)
    • wantok "wósoba, kótaraž samsku rěc powěda abo samskej etniskej kupce słuša; pśijaśel" (drugi źěl jo tok)
    • wanwok "kolega" (drugi źěl jo wok)
Rozdźělone pisane

Tokpisinšćina cesto wužywa kompozicije rozdźělnych słowow, mjaztym až engelšćina wužywa wósebne korjenje słowow. Tudejšej tabeli wopśimjejotej formy ze słowom "bilong" a bźez toś togo słowa. Pó Krifka warianta bźez "bilong" jo kompozicija z nomenami (nimski Kompositionen mit Nomina)[1], mjaztym až Mihalic pomjenjujo to nominalne fraze (engelski noun phrases).

Tokpisinšćina Engelšćina Dolnoserbšćina
bel stomach; pregnancy;
heart (emotions)
žołdk; brjuch; samodrugosć;
wutšoba (emocije)"
belhat, bel i hat angry; impatient pógóršny;
njesćerpny
bel hevi, bel i hevi sad, worried tužny; starosćiwy
bel isi, bel i isi calm měrny
bel kirap, bel i kirap aroused, excited znjeměrnjony, pjeršaty
bel kol, bel i kol at ease, reconciled wujadnany
bel kros, bel i kros angry pógóršny
bel pas, bel i pas sad tužny
haus house dom
haus ais walk-in freezer chłoźeński rum, chłoźarnja
haus balus hangar hangar
haus buk library biblioteka
haus kar garage garaža
haus skul school building šulske twarjenje
ples
ples pilai playground grajkanišćo
ples singsing dancing ground rejowanišćo
Tokpisinšćina Engelšćina Dolnoserbšćina
gras grass tšawa, ...
gras bilong fes beard broda
gras bilong het hair włosy
gras bilong pisin feather pjerje, pjero
gras antap long ai eyebrow wobwóco
gras nogut weed zele
bilum net bag seśowa taša
bilum bilong pikinini placenta, uterus roźeńca

Mimo togo su wopišuce warianty:

  • pikinini i dring susu yet "baby" (pó słowach "źiśe, kótarež hyšći mloko pijo")


Afikse[wobźěłaś]

Tokpisinšćina ma jano mało afiksow, kótarež samo jano su sufikse[28].

  • -pela - wón se pśi adjektiwach, někotarych pronomenach a licbnikach wužywa.
    • bikpela "wjeliki; wažny"
    • dispela "toś ten"
    • tripela "tśi, tśo"
  • -im - wón transitiwne werby wutwóri z rozdźělnych słownych družynow. Někotare werby eksistěruju samo jano z toś tym sufiksom.
    • ritim (z rit) "cytaś"
    • raitim (z rait) "pisaś"
    • helpim "pomagaś" (Njejo forma bźez sufiksa.)
    • bihaimim "slědowaś; (pó)słuchaś na kogo; kopěrowaś" (z bihain "pó (+LOK); za (+INSTR)")

Warianty we pšawopisu[wobźěłaś]

Pśi někotarych słowach pšawopis móžo wótwisnje wót narěcy abo žrědła wariěrowaś.

  • aitingk[13], aiting[32], ating[14] "myslu, wěrim, měnim; nejskerjej; snaź"
  • bilong, bolong[32], blong, blo "wot, z (+ genitiw)"
    • bilong wanem, bolong wonem[32] "cogodla?"
  • dispela, disla "toś ten, toś ta, toś te"[1]
  • em, en (cesto pó słowoma bilong a long, toś: bilong en, long en) "wón, wóna, wóno"[1]
  • halivim, halvim, helvim, helpim "pomagaś"
  • long, lo "na, pśi, ..."[1]
  • -pela, -pla sufiks pśi numeralach, adjektiwach a pronomenach[1]
  • popaia, popai "sfelowaś, pśepasć; wobsunuś se, wusunuś se"
  • sisa, susa "sotša; (w někotarych arealach) bratš abo sotša abo bliski pśijaśel drugego roda"
  • wanem, wonem "co"

Rozdźěle we woznamje[wobźěłaś]

Na rozdźěl wót engelskich etymonow słowa cesto rozdźělne wóznamy maju.

Słowo Engelski etymon Wóznam pó Engelšćinje Pśidatne wóznamy
antap on top górjejce, zwjercha górje; pówjerch; mócnjejšy/lěpšy
gras[32][33] grass tšawa kósma, włosy[33]; pjero[33]
karim carry (+ him) njasć, nosyś roźiś
inap enough dosć zamóžny
laik like žycenje, žycyś; wóla, kśěś[34] kśěś co cyniś, se gótowaś/se nastajiś p/se nastajaś
sapim sharpen (+ him) wóstśiś rězbniś, wurězbniś; tšugaś

Homonymija[wobźěłaś]

Dokulaž Tokpisinšćina ma mjenjej zukow ako Engelšćina, cesto eksistěruju homonymy, kótarež rozdźělne etymony maju.

Nastanje homonymow
bek taša, toboła; měch engelski bag
slědk engelski back
bekim płaśenje; wrośiś, slědk daś; wótegroniś engelski back + him
pjac engelski bake + him
bin bob, šnibob engelski bean
som, sy, je -ł(a/o), smy, sćo, su -li engelski been
hat twardy engelski hard
wutšoba engelski heart
kłobyk; šapka, mica, micka engelski hat
górucy, śopły engelski hot
sel běliznja; škórpina; ... engelski shell
płachta; płachtowaś engelski sail; to sail
cela (biologija) engelski cell

Cesto se pśidatne elementy abo alternatiwne formy wužywaju, aby homonymy wobejšli.

Bźez pśidatnego elementa Wóznam Etymon Z pśidatnym elementom Wóznam Etymon
nil gózdź; glicka engelski nail nildaun klěkaś se engelski kneel + down
ol woni engelski all olpela stary engelski old + fellow
wok źěłaś engelski work wokabaut drogowaś engelski walk + about

Ale teke reduplikacija se móžo za to wužywaś.

Kaž na pś. z engelskeju słowow ship a sheep stej słowje sip „łoź“ a sipsip „wójca“ nastałej.

Nožki[wobźěłaś]

Žrědła[wobźěłaś]

  • Bildatlas der Sprachen, ISBN 978-3-937872-84-1, boki 107, 147-153 (wó tokpisinšćinje); boki 107-109 (wó hirimotuwej rěcy) (nim.)
  • Francis Mihalic: The Jacaranda Dictionary and Grammar of Melanesian Pidgin, ISBN 0-7016-8224-8 (eng.)(tpi.)
  • Kauderwelsch Band 18, Pidgin-Englisch für Papua-Neuguinea, 3. nakład 2001, ISBN 3-89416-517-0 (nim.)
  • Papua New Guinea TOK PISIN ENGLISH Dictionary, The perfect dictionary for learners of English and Tok Pisin, Oxford University Press 2008, 1. nakład, ISBN 978-0-19-555112-9 (eng.)(tpi.)

Eksterne wótkaze[wobźěłaś]

« Tokpisinšćina » w drugich wikimediskich projektach :

Wikipedia
Wikipedija w Tok Pisin