Pad (teke kazus) jo w gramatice fleksiska kategorija nomena (=deklinacija). Z nim pokaza nomen swóju funkciju znutśika zmysłowego zwiska sady. W morfologiji jo kazus morfologiska kategorija, kótaraž jo pśez system na sebje napśeśiwo stojecych formowych rědow wóznamjenjowany, pśi tom toś te formy póśěg pśedmjata k drugim pśedmjatam w dokładnej situaciji wrośi. Typiski njaso słowo jano jadnučke kazusowe markěrowanje, w někotarych rěcach tola eksistěruju teke słowa z dwěma a wěcej kazusowymi markěrowanjami .
Pomjenjowanje kazus etymologiski wót grichiskego gramatikarja Dionysios Thrax slědk źo. Wón jo nomeny ako wót werba wótpadujucy (nimski 'abfallend' ('abhängig')) wopisował a wóznamjenjował toś ten proces ako ptosis (πτῶσις) 'pad'. Pśewześe zapśimjeśa łatyńšćiny jo až źinsajšny źeń wobchowało.
Kazuse w Dolnoserbšćinje [wobźěłaś]
Dolnoserbšćina ma jano šesć kazusow (padow):
Kazuse w Górnoserbšćinje [wobźěłaś]
Górnoserbšćina ma samo sedym kazusow, dokulaž wokatiw pśidatnje eksistěrujo.
Kazuse w słowjańskich rěcach [wobźěłaś]
Licba kazusow jo pó źělach rozdźělna we słowjańskich rěcach, dokulaž Bulgaršćina a Makedońšćina wěcej njamatej kazuse pśi nomenach, ale małe kazuse pśi pronomenach. Wše druge rěcy maju šesć abo sedym kazusow.
Prasłowjańska rěc jo sedym kazusow měła.
Pódwjacornosłowjańske a pódzajtšnosłowjańske rěcy maju rozdźěl mjazy měkej a twardej deklinaciju, ale w pódpołdnjosłowjańskich rěcach toś ten rozdźěl pśisamem wěcej njeeksistěrujo.
Kazuse w Indoeuropskich a drugich rěcach [wobźěłaś]
Indoeuropske jo znało wósym abo źewjeś kazusow:
Z togo nastawane rěcy (baltiske, słowjańske rěcy, ale teke Łatyńšćina abo Stara grichišćina) su toś te dopołnje abo jano pó źělach wobchowałe (pó źělach z drugimi mjenjami). Teke nimšćina jo měła pśed 1.000 lětami hyšći instrumental.
Njeindoeuropske rěcy (na pś. finougriske) znaju pó źělach jasnje wěcej kazusow. W finšćinje su na pśikład pěśnasćo, w hungoršćinje wósymnasćo.
Tola jo pšawje śěžke daś zapśimjeśu powšyknje płaśecu definiciju. Někotare fachniki cwibluju na śim, až wón se na wše rěcy (na pś. Engelšćina abo hungoršćina) nałožowaś góźi.
Kazuse w rěcach swěśow [wobźěłaś]
| Kazus |
woznam |
přikład |
rěče (přikłady) |
| Abesiw |
njepřitomnosć wót něcogo |
bźez wucabnika |
hungoršćina, finšćina, estnišćina |
| Ablatiw (2) |
pšec pógibowanje |
pšec wót wucabnika |
madźaršćina, finšćina, estnišćina, turkojšćina |
| Ablatiw (1) |
njedirektny pad |
wucabnika nastupajcy |
Sanskrit, łatyńšćina |
| Absolutiw |
Subjekty intransitiwnych werbow; Objekty transitiwnych werbow |
wucabnik resp. wucabnika |
Ergatiwne rěcy |
| Adesiw |
blisko pśi |
pśi wucabniku |
hungoršćina, finšćina, estnišćina, litawšćina (něgdy) |
| Akuzatiw |
direktny objekt |
wucabnika, dub |
wjele indoeuropskich rěcow, arabšćina, hungoršćina, Esperanto |
| Allatiw abo direktiw |
pśipógibanje |
k wucabnikoju |
Baskišćina, hungoršćina, finšćina, estnišćina, Litawšćina (něgdy), tibetišćina |
| ekwatiw |
pśirownanje |
kaž wucabnik |
sumerišćina |
| datiw |
směr abo adresat; njedirektny objekt |
wucabnikoju |
wjele indoeuropskich rěcow, hungoršćina, turkojšćina |
| delatiw |
pšec pógibowanje dele z cogo |
dele z loźe |
hungoršćina |
| delimitatiw (lokalny genitiw) |
městna pśisłušnosć |
wucabnika, k wucabnikoju słušajucy |
Baskišćina |
| derivatiw |
póchad |
Hamburgowy wucabnik |
Turkojšćina |
| elatiw |
wen pógibowanje |
wen z doma |
hungoršćina, finšćina, estnišćina |
| ergatiw |
Subjekt, kótaryž transitiwny werb wuwjeźo |
wucabnik (twóri dom...) |
Baskišćina, Samoanišćina, Tibetišćina, Inuktitut |
| esiw |
markěrowanje stawa |
jako wučer |
Finšćina, estišćina, Samiske rěče |
| genitiw |
wobsydstwo, poćah |
wučerja |
wjele indoeuropskich rěčow, arabšćina, tibetišćina(?) |
| ilatiw |
nutś pógibowanje |
do doma |
hungoršćina, finšćina, estnišćina, samiske rěcy, litawšćina |
| inesiw |
znutśika |
w domu |
Baskišćina, hungoršćina, finšćina, estnišćina, litawšćina |
| instruktiw (1) |
wasnja |
z pomocu wucabnika |
Finšćina |
| instrumental abo instruktiw (2) |
markěrowanje wužyśa |
z wucabnikom |
Sanskrit, słowjańske rěcy, Baskišćina, finšćina, hunogršćina |
| komitatiw |
gromaźe z |
z wucabnikom |
Baskišćina, estnišćina, hungoršćina, tibetišćina, finšćina, samiske rěcy |
| lokatiw |
městno |
na domu |
Sanskrit, słowjańske rěcy, letišćina, tibetišćina, samiske rěcy, turkojšćina |
| nominatiw |
subjekt |
wucabnik |
wšykne indoeuropske rěcy, arabšćina, hungoršćina, finšćina, estnišćina, samiske rěcy |
| oblikwus |
Umfassend?? |
nastupajucy wucabnika |
Zazaki, Kurmandźišćina, Stara francojšćina, engelšćina |
| partitiw |
mnóstwo |
??an Lehrern |
Baskišćina, finšćina, estnišćina |
| perlatiw |
pógibowanje pśez něco |
pśez dom |
Tocharišćina |
| posesiw |
wobsedstwo |
słušejo wucabnika |
Baskišćina |
| postpozicional |
kazus pśed postpozicijami |
|
Hindi |
| prepozitiw |
kazus pó prepozicijach |
|
Rušćina |
| prolatiw (1) |
pógibowanje na powjerchu |
pśez dom |
estnišćina |
| prolatiw (2) |
za abo město |
za wucabnika |
Baskišćina |
| sublatiw |
pógibowanje na něco |
na łoź |
hungoršćina |
| superesiw |
pozicija na |
na łoźi |
hungoršćina |
| tendencial |
zaměr pógibowanja |
w zaměrje wucabnika |
Baskišćina |
| terminatiw |
kóńc pógibowanja abo casa |
až do wucabnika |
Baskišćina, estnišćina, tibetišćina |
| translatiw |
změna stawa |
k wucabnikoju |
hungoršćina, finšćina, estnišćina |
| wokatiw |
zarěčenje |
(kněz) wucabnik! |
Sanskrit, łatyńšćina, rumunšćina, grichišćina, Štokawišćina, Češćina, pólšćina, ukrainšćina, iršćina, serbšćina |
