Pólska
Z Wikipedije
| Republika Pólska | |
|---|---|
 |
 |
| geografiske połoženje:
|
|
| wuzwólone gronko: - |
|
| zakładne daty: | |
| mě swójske | Rzeczpospolita Polska |
| stolica | Waršawa |
| wobydlarje | 38 636 157 (2006) |
| gustosć ludnosći | 123 wobydlarjow/km² |
| płoń | 312 683 km² |
| głowny reprezentant stata: | prezident Lech Kaczyński |
| šef kněžarstwa: | premierminister Donald Tusk |
| pjenjeze: | złoty |
| oficielna rěc: | pólska |
| narodna hymna: | Mazurek Dąbrowskiego |
| casowa cona: | UTC+1 |
| znamje za wósobowe awta: | PL |
| internetowa domena: | .pl |
| telefonowe pśedwólenje: | +48 |
| kórta: | |
 |
|
Pólska jo kraj w srjejźnej Europje.
Oficielna rěc w Pólskej jo pólšćina.
Wopśimjeśe |
[wobźěłaś] Geografija
Pólska granicujo z Nimskeju, Běłoruskeju, Českeju, Słowakskeju, Litawskeju, Ukrainu a Rusojskeju (Kaliningradski wobcerk). Nejwuše městno jo góra Rysy w górach Tatry (2499 m nad normalneju nulu), a nejniše Żuławy Wiślane (1,8 m pód normalneju nulu).
[wobźěłaś] Města
Nejwětše města su :
- Waršawa - 1 697 596 wobydlarjow
- Łódź - 767 628 wobydlarjow
- Krakow - 756 629 wobydlarjow
- Wrocław - 635 932 wobydlarjow
- Poznań - 567 882 wobydlarjow
- Gdańsk - 456 658 wobydlarjow
- Szczecin - 409 068 wobydlarjow
- Bydgoszcz - 363 000 wobydlarjow
- Lublin -353 000 wobydlarjow
[wobźěłaś] Rozrědowanje
Pólska źěli se na wójewódstwa, kótarež źěle se na powiaty (wokrjesy), kótarež źěle se na gmejny. Wójewódstwem kněže se wojewoda a krajny sejm. Wót 1999 jo w Pólskej 16 wójewódstw.
| Pólske mě | Głowne město |
|---|---|
| dolnośląskie | Wrocław |
| kujawsko-pomorskie | Bydgoszcz/Toruń |
| lubelskie | Lublin |
| lubuskie | Gorzów Wielkopolski/Zielona Góra |
| łódzkie | Łódź |
| małopolskie | Krakow |
| mazowieckie | Waršawa |
| opolskie | Opole |
| podkarpackie | Rzeszów |
| podlaskie | Białystok |
| pomorskie | Gdańsk |
| śląskie | Katowice |
| świętokrzyskie | Kielce |
| warmińsko-mazurskie | Olsztyn |
| wielkopolskie | Poznań |
| zachodniopomorskie | Szczecin |
Wót 1975 do 1998 jo w Pólskej 49 wójewódstwa byli. To jo teke telefoniske cony byli, dla togo něnto su w Pólskej 49 telefoniske cony.
[wobźěłaś] Politika
Prezident Pólskej jo Lech Kaczyński (Prawo i Sprawiedliwość), ministarski prezident jo Donald Tusk (Platforma Obywatelska).
W źinsajšnem parlamenśe su strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Lewica, Polskie Stronnictwo Ludowe. Koaliciju twórtej Platforma Obywatelska a Polskie Stronnictwo Ludowe.
[wobźěłaś] Stawizny
Zachopjeńk Pólskej jo z kněžarstwom Mieszka I. był. W lěśe 966 jo dupjenje Pólskej było. Prědny kral Pólskej jo w 1025 Bolesław Chrobry był.
Wót 1385 jo Pólska z Litawskej uniju stwóriła. Unija ta jo teke "Rzeczpospolita Obojga Narodów" ("Republika Dweju Narodowu") pomjenjowana była.
W lěśe 1795 jo Pólska pśestała eksistěrowaś a zemje Pólskej su Pšuska, Rusojska a Awstrisko-Hungorska wziły.
Pólska jo njewótwisnosć slědk dostała pó prědnej swětowej wójnje.
W cas drugeje swětoweje wójny jo Pólska 5.600.00 luźi (16% populaciji z 1939) zgubiła.
W lětach 1945-1989 Pólska běšo komunistiska Pólska Republika Ludowa (pól. Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).
Wót 1999 jo Pólska w NATO. Wót 1. rozhelonego 2004 jo Pólska w Europskej uniji.
[wobźěłaś] Eksterne wótkaze
Awstriska | Belgiska | Bulgarska | Cypern | Česka | Dańska | Estniska | Finska | Francojska | Grichiska | Hungorska | Irska | Italska | Letiska | Litawska | Luxemburgska | Malta | Nimska | Nižozemska | Pólska | Portugalska | Rumuńska | Słowakska | Słowjeńska | Špańska | Šwedska | Wjelika Britaniska
Kandidaty: Chorwatska | Makedońska | Turkojska
