Pólska

Z Wikipedije
Źi na bok: Nawigacija, Pytaś
Republika Pólska
Herb Polski.svg Flag of Poland.svg
geografiske połoženje:

LocationPoland.png

wuzwólone gronko:

-

zakładne daty:
mě swójske Rzeczpospolita Polska
stolica Waršawa
płoń 312 679
wobydlarstwo 38 502 396 (30.06.2013)
gustosć zasedlenja 123
głowny reprezentant stata: prezident Bronisław Komorowski (wót 6. awgusta 2010)
šef kněžarstwa: premierministerka Ewa Kopacz
pjenjeze: złoty
oficielna rěc: pólska
narodna hymna: Mazurek Dąbrowskiego
casowa cona: UTC+1
znamje za wósobowe awta: PL
internetowa domena: .pl
telefonowe pśedwólenje: +48
kórta:
Polandmap cia.png
Wobźěłaś
p  d  w
Information icon.svg
Commons

Pólska jo kraj w srjejźnej Europje. Oficielna rěc w Pólskej jo pólšćina.

Geografija[wobźěłaś]

Pólska granicujo z Nimskeju na pódwjacorje, Českeju a Słowakskeju na pódpołdnju, z Ukrainu na krotkem zajtšu, z Běłoruskeju na dłujkem zajtšu, z Rusojskeju (Kaliningradski wobcerk), Litawskeju a Baltiskim mórjom na pódpołnocu. Nejwuše městno jo góra Rysy w górach Tatry (2499 m nad normalneju nulu), a nejniše Żuławy Wiślane (1,8 m pód normalneju nulu).

Města[wobźěłaś]

Nejwětše města su :

Rozrědowanje[wobźěłaś]

wójewódstwa wót 1999

Pólska źěli se na wójewódstwa, kótarež źěle se na powiaty (wokrejsy), kótarež źěle se na gmejny. Wójewódstwem kněže se wojewoda a krajny sejm. Wót 1999 jo w Pólskej 16 wójewódstw.

Wójewódstwa
Pólske mě Głowne město
dolnośląskie Wrocław
kujawsko-pomorskie Bydgoszcz/Toruń
lubelskie Lublin
lubuskie Gorzów Wielkopolski/Zielona Góra
łódzkie Łódź
małopolskie Krakow
mazowieckie Waršawa
opolskie Opole
podkarpackie Rzeszów
podlaskie Białystok
pomorskie Gdańsk
śląskie Katowice
świętokrzyskie Kielce
warmińsko-mazurskie Olsztyn
wielkopolskie Poznań
zachodniopomorskie Szczecin

Wót 1975 do 1998 jo w Pólskej 49 wójewódstwa byli. To jo teke telefoniske cony byli, dla togo něnto su w Pólskej 49 telefoniske cony.

Politika[wobźěłaś]

Prezident Pólskej jo był Lech Kaczyński (Prawo i Sprawiedliwość), ministarski prezident jo Donald Tusk (Platforma Obywatelska). 10. apryla 2010 jo prezident zemrěł we lětadłowej katastrofje w Smoleńsku. Wót togo casa sejmowy maršal Bronisław Komorowski komisariski jo w amśe.

W źinsajšnem parlamenśe su strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, PJN. Koaliciju twórtej Platforma Obywatelska a Polskie Stronnictwo Ludowe.

Stawizny[wobźěłaś]

Pólska Bolesława Chrobrego

Zachopjeńk Pólskej jo z kněžarstwom Mieszka I. był. W lěśe 966 jo dupjenje Pólskej było. Prědny kral Pólskej jo był w 1025 Bolesław Chrobry. Wón jo zebrał Łužycu wót Nimskej w lěśe 1002, kótaraž wóstała pśi Pólskej do lěta 1031.

Unija w 17. stolěśu

Wót 1385 jo Pólska z Litawskej uniju stwóriła. Unija ta jo teke "Rzeczpospolita Obojga Narodów" ("Republika Dweju Narodowu") pomjenjowana była.

Aristokratija w Pólskej (szlachta) w běgu casa jo wjele pšaw dostała. Wót XV lětstotka jo źěłał w Pólskej parlament (Sejm). Wót lěta 1573 wše krale Pólskej su byli wuběrane wót aristokratiji, njejo źěłał princip slěda trona w dynastiji. Njejo było móžne aristokrata bźez wusuda suda popajźiś.

W lěśe 1795 jo Pólska pśestała eksistěrowaś a zemje Pólskej su Pšuska, Rusojska a Awstrisko-Hungorska wzeli.

Pólska jo njewótwisnosć slědk dostała pó prědnej swětowej wójnje.

II Rzeczpospolita (1919-1939)

W cas drugeje swětoweje wójny jo Pólska 5.600.00 luźi (16% populaciji z 1939) zgubiła.

W lětach 1945-1989 Pólska běšo komunistiska Pólska Republika Ludowa (pól. Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).

Wót 1999 jo Pólska w NATO. Wót 1. maja 2004 jo Pólska w Europskej uniji.

Galerija[wobźěłaś]

Eksterne wótkaze[wobźěłaś]