Bagnowa smalanka

Z Wikipedije
Źi na bok: Nawigacija, Pytaś
Bagnowa smalanka
Moeraspirea plant Filipendula ulmaria.jpg
Bagnowa smalanka (Filipendula ulmaria)
systematika
Domena Eukaryoty
Swět Rostlinstwo
  Eurosidy I
pórěd: (Rosales)
swójźba: Rožowe rostliny (Rosaceae)
pódswójźba: (Rosoideae)
rod: Smalanka[1] (Filipendula)
družyna: Bagnowa smalanka
wědomnostne mě
Filipendula ulmaria
L.
Wobźěłaś
p  d  w
Information icon.svg
Gatunek leczniczy.svg

Bagnowa smalanka (Filipendula ulmaria) jo rostlina ze swójźby rožowych rostlinow (Rosaceae).

Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé (1885)

Wopis[wobźěłaś]

Bagnowa smalanka jo wěcejlětna, zelišćata rostlina, kótaraž dośěgnjo wusokosć wót 2 m (50-150cm).

Kijaški su lisćate a cesto cerwjenobrune.

Łopjena[wobźěłaś]

Łopjena su měnjate a górjejce śamnozelene, gołe, ale dołojce nejcesćej běłofilcojśe kósmate, rědko pśisamem zelene; pjerinate z 5-11 cunje zubatymi, jajojtymi łopjenkami. Wóni dośěgnu dłujkosć wót až do 30 cm.

Kwiśonki[wobźěłaś]

Wóna kwiśo wót junija až do awgusta. Kwiśonki su gusto stojece, we wěcejkwiśonkowych kisćatych źělnych kwisónkowych stołkach (až do 25 cm šyroki njepšawa wokołka). Keluškowe łopjena dośěgnu dłujkosć wót 1mm. Kwiśonkowe łopjeńka su 5 abo 6, kulojte až do owalne, dośěgnu dłujkosć mjazy 2 a 5 mm a su žołtoběłe. Wurownane póbocne gałuzki wokołkoweje grany su dlejše ako głowna wóska.

Kwiśonki buchu wót insektow woprošone.

Płody[wobźěłaś]

Rozšyrjenje płodow se pśewjeźo pśez wětš a wódu.

Stojnišćo[wobźěłaś]

Wóna rosćo na wusokotrajnowych pólinach, łukach za zasćełanje a rěcnych brjogach. Ma lubjej mokše, wutkate zemje.

Rozšyrjenje[wobźěłaś]

Bagnowa smalanka jo w pśisamem cełej Europje (z wuwześim někotarych kupow w pódpołdnjowej mediteranej regionje), pódzajtšu až do pódzajtšneje Azije rozšyrjona.

Pódobna družyna[wobźěłaś]

  • Kulawata smalanka (Filipendula vulgaris) ma łopjena kótarejež su na wobyma bokoma zelene, pjerinate z 21-81 gropnje zubatymi łopjenkami. Wóna ma 6 kwiśonkowe łopjeńka, kótarež dośěgnu dłujkosć mjazy 5 a 10 cm. Płody su kósmate, rowne a wurownane. Wóna rosćo na suchych łukach.

Wužywanje[wobźěłaś]

Kwiśonki toś teje družyny móžo se kaž gójeński tej pśeśiwo reumatizmoju a chórosćam mokśowych drogow wužywaś, dokulaž ceła rostlina wopśimjejo salicylowu kisalinu.

Nožki[wobźěłaś]

  1. W internetowem słowniku: Mädesüß

Žrědła[wobźěłaś]

  • Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, bok 355 (nim.)
  • GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, bok 178 (nim.)
  • GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, bok 180-181 (nim.)
  • Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, bok 150 (nim.)
  • Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, boka 88-89 (nim.)
  • Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)
  • Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanic für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)

Eksterne wótkaze[wobźěłaś]

Commons